ภาพจาก: ChatGPT Image

ยักษ์ใหญ่ด้านเทคโนโลยีของจีนกำลังลดขนาดพนักงานของตนอย่างเงียบ ๆ ซึ่งสะท้อนรูปแบบที่กำลังเกิดขึ้นในซิลิคอนแวลลีย์

ในปี 2025 Alibaba ผู้นำด้านอีคอมเมิร์ซได้ลดจำนวนพนักงานลง 34% โดยยังคงตัดทอนพนักงานในหน่วยธุรกิจออฟไลน์ของตนเพื่อมุ่งเน้นไปที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์ ส่วน Baidu ยักษ์ใหญ่ด้านการค้นหาปิดปี 2025 ด้วยจำนวนพนักงานลดลงเกือบ 7% ในขณะที่ BYD ผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้าลดจำนวนพนักงานลงประมาณ 10% ตัวเลขเหล่านี้เปิดเผยอยู่ในรายงานประจำปีของบริษัทต่าง ๆ ที่ยื่นเมื่อปลายเดือนมีนาคม

ขณะที่การเลิกจ้างในบริษัทเทคโนโลยีมักถูกนำเสนอเป็นส่วนหนึ่งของการปรับเปลี่ยนที่ขับเคลื่อนด้วย AI แต่ผู้เชี่ยวชาญจีนชี้ว่าแรงกดดันทางเศรษฐกิจในวงกว้างต่างหากที่เป็นสาเหตุของการเลิกจ้างเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นเศรษฐกิจที่ชะลอตัว อุปสงค์ของผู้บริโภคที่อ่อนแอ และวิกฤตอสังหาริมทรัพย์ที่ยืดเยื้อ แนวโน้มนี้ยังสะท้อนการปรับสมดุลหลังจากที่ผ่านมาหลายปีที่มีการจ้างงานอย่างรวดเร็ว ผู้เชี่ยวชาญบอกกับ Rest of World

"บริษัทเหล่านี้จำนวนมากขยายตัวอย่างรวดเร็วในช่วงที่อินเทอร์เน็ตเฟื่องฟู มีการจ้างงานในอัตราก้าวกระโดด" ซุน จงเหว่ย ศาสตราจารย์ด้านบริหารรัฐกิจที่มหาวิทยาลัยครุศาสตร์จีนตอนใต้ (South China Normal University) กล่าว "การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างองค์กรของพวกเขาเป็นเรื่องของการปรับตัวให้เข้ากับภาวะขาลงหลังจากวงจรการเติบโตนั้นมากกว่า ไม่ใช่เรื่องที่ AI เข้ามาแทนที่งาน"

อดีตพนักงานของ Baidu ที่ถูกเลิกจ้างจากแผนกการตลาดเมื่อเดือนมีนาคม บอกกับ Rest of World ว่าบริษัทให้เหตุผลกับเธอว่าเป็นเพราะแรงกดดันทางการเงิน "ตั้งแต่ปีที่แล้ว บริษัทได้ตัดทอนคนในแผนกที่เรียกว่าไม่ใช่แผนกหลักออกไป ฉันรู้แล้วว่ามันจะมาถึง" เธอกล่าว โดยขอไม่เปิดเผยชื่อเพื่อปกป้องโอกาสการทำงานในอนาคต

Alibaba, Baidu, Tencent และ BYD ไม่ได้ตอบรับคำขอความคิดเห็นจาก Rest of World

การเลิกจ้างที่ "หลีกเลี่ยงไม่ได้"

บริษัทเทคโนโลยีจีนตั้งอยู่ที่ศูนย์กลางของยุทธศาสตร์เศรษฐกิจของรัฐบาลปักกิ่งในการแข่งขันกับสหรัฐฯ ด้านเทคโนโลยีขั้นสูง การเลิกจ้างของบริษัทเหล่านี้สอดคล้องกับบริษัทคู่แข่งในสหรัฐฯ ที่ตัดลดตำแหน่งงานในขณะเดียวกันก็เพิ่มการลงทุนใน AI

นับตั้งแต่ต้นปี 2026 บริษัทเทคโนโลยีต่าง ๆ ประกาศปลดพนักงานทั่วโลกแล้ว 78,557 ตำแหน่ง โดยประมาณ 76.7% มาจากบริษัทที่ตั้งอยู่ในสหรัฐฯ ตาม รายงานเดือนเมษายนโดย RationalFX บริษัทด้านบริการทางการเงินที่ตั้งอยู่ในสหราชอาณาจักร

เดือนนี้ Snap บริษัทโซเชียลมีเดียได้เลิกจ้างพนักงาน 16% หรือประมาณ 1,000 คน และถอนตำแหน่งที่เปิดรับสมัครหลายร้อยตำแหน่งออก โดยอ้างถึง "ความก้าวหน้าอย่างรวดเร็วของ AI" ในเดือนมีนาคม Oracle ได้ปลดพนักงานหลายพันคน ส่วนในปี 2025 Amazon ได้ตัดตำแหน่งงานประมาณ 30,000 ตำแหน่ง ขณะที่ Meta ได้เลิกจ้างพนักงานมากกว่า 1,000 คน และ Meta อาจลดจำนวนพนักงานลงอีก 10% ในอนาคตอันใกล้

รัฐบาลจีนได้ออกมาเตือนว่าการพัฒนา AI จะนำไปสู่การสูญเสียงาน "ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้" อันเนื่องมาจากการปรับโครงสร้างของตลาดแรงงาน อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้ให้คำมั่นว่าจะส่งเสริมอุตสาหกรรมที่เกิดขึ้นใหม่ เช่น AI และรถยนต์ไฟฟ้า เพื่อสร้างงานใหม่ ๆ รัฐบาลระบุว่าตั้งเป้าสร้างงานในเขตเมืองมากกว่า 12 ล้านตำแหน่งในปี 2026 และคงระดับอัตราการว่างงานในเขตเมืองให้ต่ำกว่า 5.5% ไปจนถึงปี 2030

นี่เป็นส่วนหนึ่งของเหตุผลที่บริษัทจีนไม่ประกาศการเลิกจ้างของตนอย่างเปิดเผย

"แม้บริษัทจีนจะมีแรงกดดันทางการเงินเช่นเดียวกับบริษัทอเมริกันในการจัดสรรทรัพยากรไปยังธุรกิจ AI แต่ก็มีอีกชั้นของความรับผิดชอบต่อสังคมที่พวกเขาในฐานะบริษัทต้องปฏิบัติ" เฉิน ลี่ นักวิเคราะห์จาก Anbound ซึ่งเป็นคลังสมองที่ตั้งอยู่ในปักกิ่ง บอกกับ Rest of World "พวกเขาต้องพิจารณาว่าจะถูกมองว่าขัดต่อความสำคัญที่รัฐบาลให้กับการรักษาอัตราการจ้างงานที่มั่นคง ความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจในท้องถิ่น และเสถียรภาพทางสังคมหรือไม่ สิ่งนี้ทำให้พวกเขาต้องระมัดระวังมากขึ้นทั้งในเรื่องจังหวะ วิธีการ และการเล่าเรื่องเกี่ยวกับการเลิกจ้าง"

"การเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา"

เช่นเดียวกับคู่แข่งในสหรัฐฯ บริษัทจีนกำลังจ้างงานแบบเลือกสรรไปพร้อมกับการเลิกจ้างเป็นจำนวนมาก

BYD ซึ่งได้เลิกจ้างพนักงานบางส่วนในสายการผลิตหน้างาน ทีมบริหาร และฝ่ายขาย ได้เร่งการจ้างงานในตำแหน่งวิจัยและพัฒนาขึ้นเกือบ 5% ในปี 2025

Tencent บริษัทเทคโนโลยีที่ใหญ่ที่สุดของจีน รายงานว่ามีจำนวนพนักงานเพิ่มขึ้นเล็กน้อย 5% ในปี 2025 ทำให้มีพนักงานรวมทั้งสิ้น 115,849 คน อดีตผู้บริหารของ Tencent กล่าวว่าบริษัทมีการจ้างงานและเลิกจ้างไปพร้อม ๆ กันมาตั้งแต่ช่วงการระบาดใหญ่ในปี 2020

"มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา" อดีตผู้บริหารผู้ขอไม่เปิดเผยชื่อเนื่องจากไม่ได้รับอนุญาตให้พูดกับสื่อ บอกกับ Rest of World "ตอนนี้การจ้างงานเน้นไปที่นักศึกษาจบใหม่มากขึ้น ส่วนหนึ่งเป็นเพราะบริษัทอยู่ภายใต้แรงกดดันให้สร้างงาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อมีความคาดหวังว่า AI จะสร้างงานใหม่ ๆ และช่วยแก้ปัญหาการว่างงานของคนหนุ่มสาว"

แคลร์ เติ้ง (Claire Deng) นักสรรหาบุคลากรในเซินเจิ้ นซึ่งเชี่ยวชาญด้านบุคลากร AI และเทคโนโลยี บอกกับ Rest of World ว่าบริษัทเทคโนโลยีจีนได้ระงับการจ้างงานในปี 2022 แต่ในปีที่ผ่านมามีการเพิ่มขึ้นเนื่องจากโอกาสทางธุรกิจใหม่ ๆ ที่ขับเคลื่อนโดยการเฟื่องฟูของ AI การจ้างงานที่เกี่ยวข้องกับ AI agent และผลิตภัณฑ์ AI ในรูปแบบกายภาพมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างมาก เธอกล่าว

"งานหน้างานบางส่วนกำลังถูกแทนที่ด้วย AI แล้ว แต่ฉันไม่คิดว่า AI ได้ส่งผลกระทบเชิงระบบต่อตลาดแรงงานเลย มันยังกระจัดกระจายอยู่มาก" เติ้งกล่าว "บริษัทต่าง ๆ อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน บางแห่งกำลังทดลองแทนที่พนักงานด้วย AI แต่นั่นต้องอาศัยการออกแบบกระบวนการทำงานและโครงสร้างบุคลากรใหม่ทั้งหมด บริษัทส่วนใหญ่ยังไม่พร้อมที่จะดำเนินการอย่างก้าวร้าวขนาดนั้น"

ที่มา:
The quiet layoffs sweeping China’s tech giants (Kinling Lo, Rest of World , 29 April 2026)