หลังมีการเจรจาหยุดยิงรอบหลังสุดระหว่างกองทัพพม่ากับกองกำลังโกก้าง MNDAA ในรัฐฉาน ประชาชนก็เริ่มทยอยเดินทางกลับคืนสู่ล่าเสี้ยว เมืองสำคัญทางตอนเหนือของรัฐฉาน โดยในรอบนี้มีเงื่อนไขหยุดยิงคือการที่โกก้างต้องคืนเมืองล่าเสี้ยวให้กลับไปอยู่ใต้ปกครองโดยกองทัพพม่า  มีบทวิเคราะห์สำนักข่าวฉาน SHAN ระบุว่าในครั้งนี้จีนทำหน้าที่เป็นตัวกลางแบบบังคับให้เกิดผลจริง หลังจากในรอบแรกมีการละเมิดสัญญาหยุดยิง อย่างไรก็ตามกองกำลังโกก้างก็ยังคงไม่ได้เริ่มถอนทัพออกจากล่าเสี้ยว

สถานีรถไฟล่าเสี้ยว ที่มาภาพ: Tetsuya Kitahata/Wikimedia 

ภาพถ่ายเมื่อ 20 ต.ค. 67 กองพลน้อยที่ 611 กองกำลังโกก้าง MNDAA ประชุมสรุปยุทธการยึดล่าเสี้ยว ประดับยศและมอบเข็มเชิดชูให้กองพันที่  607 (ที่มา: Telegram/Kokang News)

ก่อนหน้านี้เมืองล่าเสี้ยว เมืองสำคัญทางตอนเหนือของรัฐฉานประเทศพม่าถูกเรียกว่าเป็น "เมืองร้าง" หลังจากที่ผู้คนอพยพออกจากเมืองเพื่อหนีตายจากการสู้รบระหว่างกองกำลังโกก้าง MNDAA กับสภากองทัพพม่า SAC แต่เมื่อมีการเจรจาหยุดยิงเป็นผลอีกครั้งในช่วงเดือนมกราคมที่ผ่านมา ผู้คนก็เริ่มทยอยเดินทางกลับเมืองนี้

ผู้คนอพยพหนีออกจากล่าเสี้ยวตั้งแต่เมื่อเดือน กรกฎาคม 2567 หลังจากที่กองกำลังโกก้างร่วมมือกับกองกำลังพันธมิตรอื่นๆ ปฏิบัติการโจมตีฐานที่มั่นทางตะวันออกเฉียงเหนือของกองทัพพม่าและสามารถยึดเมืองล่าเสี้ยวไว้ได้เมื่อหนึ่งเดือนก่อนหน้านั้น ทำให้ฝ่ายกองทัพพม่าโจมตีทางอากาศใส่เพื่อโต้ตอบ เป็นเหตุให้ผู้คนจำนวนมากอพยพหนี

ต่อมาทางการจีนเป็นตัวกลางในการเจรจาหยุดยิงรอบล่าสุดระหว่างกองทัพพม่ากับ MNDAA ซึ่งจัดการเจรจาขึ้นที่คุนหมิง จนกระทั่งหาข้อยุติได้เมื่อวันที่ 18 มกราคม ที่ผ่านมา

ผู้อาศัยในล่าเสี้ยวรายหนึ่งกลายเป็นผู้พลัดถิ่นต้องไปพักพิงอยู่ที่มัณฑะเลย์ เขาบอกว่าเขารู้สึกดีที่รู้ว่ามีการหยุดยิงแล้ว "ฉันหวังว่าเผด็จการทหารจะเลิกโจมตีทางอากาศ พวกเราต้องออกจากบ้านมาเป็นเวลาหลายเดือน พวกเราถึงได้อยากกลับไปมากๆ พวกเราจะคอยติดตามสถานการณ์อีกเป็นเวลา 3-4 วัน แล้วถึงจะกลับไป (ถ้าหากมันปลอดภัยแล้ว)"

ในช่วงที่ MNDAA ปกครองล่าเสี้ยว พวกเขาได้จัดตั้งองค์กรการบริหารภาครัฐของตัวเองขึ้นมา มีการฟื้นฟูระบบโทรคมนาคม คอยดูแลเรื่องการฟื้นฟูเมืองจากการถูกทำลาย และให้บริการสาธารณสุข

แต่ทว่า จีนที่อยู่ติดกับชายแดนของพื้นที่ล่าเสี้ยวนั้นได้จับตัวผู้นำโกก้างเอาไว้เพื่อกดดันให้กองกำลังโกก้างยุติการสู้รบกับกองทัพพม่า ในขณะที่วางตัวเองเป็นตัวกลางในการเจรจา

กองทัพสหรัฐว้า UWSA เปิดเผยว่า หลังจากที่มีการหยุดยิงเมื่อเดือน มกราคม ที่ผ่านมา ทางการจีนก็กลับมาเปิดด่านค้าขายกับพื้นที่ภายใต้การปกครองของโกก้างอีกครั้ง โดยมีการฟื้นคืนเส้นทางการขนถ่ายสินค้าจากอาณาเขตพื้นที่ของ UWSA ไปยังอาณาเขตพื้นที่ของโกก้างแล้ว

ผู้อาศัยในล่าเสี้ยวที่หนีไปอยู่ตอนใต้ของรัฐฉานเปิดเผยว่า สาเหตุหนึ่งที่ในตอนนี้คนกลับไปที่ล่าเสี้ยวเป็นเพราะพอด่านเปิด เส้นทางขนส่งสินค้ากลับมา ราคาสินค้าในล่าเสี้ยวตอนนี้ก็ราคาถูกกว่าทางตอนใต้ของรัฐฉาน

แต่ก็มีผู้พลัดถิ่นบางส่วนที่ยังไม่ไว้ใจสถานการณ์ จึงยังรั้งรอที่จะกลับไป พวกเขากลัวว่าการสัญญาหยุดยิงอาจจะถูกฝ่าฝืนแบบครั้งก่อนหน้านี้

นอกจากนี้ คนในอำเภอต่างๆ ทางตอนเหนือของรัฐฉานที่มีพื้นที่ติดชายแดนจีนโดยส่วนใหญ่ ก็ยังคงบอกว่าราคาสินค้าไม่ได้ลดลงเลย เนื่องมาจากมีการตรวจสินค้าผ่านด่านอย่างเข้มงวดในด่านที่ควบคุมโดยกองทัพเผด็จการพม่า มีผู้อาศัยในล่าเสี้ยวรายหนึ่งบอกว่า จีนได้ทำการห้ามส่งสินค้าจำพวกอิเล็กโทรนิคส์ อย่างคอมพิวเตอร์ หรือแผงโซลาร์เซลล์เข้าสู่พม่า มีการอนุญาตให้แต่ น้ำมัน, อาหาร และเครื่องนุ่งห่ม สินค้าที่ราคาลดลงมีแค่ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงกับราคาน้ำมันทำอาหารที่มาจากจีนเท่านั้น

สะท้อนอิทธิพลจีนในฐานะตัวกลางเจรจาไกล่เกลี่ย และผู้บังคับใช้ข้อตกลงหยุดยิง

แผนที่สถานการณ์รัฐฉานเหนือ หลังปฏิบัติการ 1027 เฟส 2 ข้อมูลเดือนธันวาคม 2567 หลังกองกำลัง MNDAA ยึดเมืองล่าเสี้ยว TNLA ยึดเมืองสี่ป้อ ขณะเดียวกันกองกำลัง TNLA ยังเคลื่อนกำลังไปตามทางหลวงหมายเลข 3 มุ่งหน้าปยินอูลวิน

อย่างไรก็ตามมีการวิเคราะห์จากสำนักข่าวฉาน (SHAN) ระบุว่า ในการเจรจารอบล่าสุดเมื่อเดือน มกราคม ที่ผ่านมา ทางการจีนเล่นบททั้งตัวกลางในการเจรจา และ บทบาทผู้บังคับใช้ให้การเจรจาเกิดผล

ก่อนหน้าที่จะทำให้กองกำลังโกก้าง และ กองทัพพม่า ลงนามหยุดยิงร่วมกันได้นั้น มีข่าวเรื่องที่ทางการจีนเคยจับตัวเผิง เต๋อเหริน ผู้นำกองกำลังโกก้างเอาไว้เมื่อตอนที่เขาเดินทางไปพบปะกับผู้แทนพิเศษของรัฐบาลจีนในเดือน ตุลาคม ปีที่แล้ว นอกจากนี้ยังไม่ยอมให้ เผิงเต๋อเหริน เข้าร่วมการเจรจาหยุดยิงด้วย

สำนักข่าวฉานวิเคราะห์ว่า เมื่อพิจารณาจากพัฒนาการด้านการเมืองและการทหารในตอนนี้แล้ว องค์ประกอบหลักๆ ของการหยุดยิงจะประกอบด้วย การถอนทัพจากล่าเสี้ยว, การกดดันจากจีน, การเน้นเรื่องสันติภาพและการพัฒนา, ความเป็นเอกภาพของกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ และเรื่องผลประโยชน์ของจีน

มีแหล่งข่าวที่ใกล้ชิดกับประเด็นนี้หลายแหล่งระบุว่ามีการลงนามข้อตกลงเกิดขึ้นจริง แต่ทว่า ยังไม่แน่นอนว่าฝ่ายโกก้างจะยอมปฏิบัติตามข้อตกลงหยุดยิงหรือไม่

การถอนทัพจากล่าเสี้ยวนั้นมีความจำเป็นกับทั้งสามฝ่าย ทั้งกองทัพพม่า, จีน และ โกก้าง สาเหตุหนึ่งเพราะเรื่องฐานบัญชาการของกองทัพพม่า อีกสาเหตุหนึ่งและเพราะเรื่องการค้าชายข้ามชายแดนจะเกิดไม่ได้ถ้าไม่มีการติดต่อสัมพันธ์กันระหว่างรัฐบาล ซึ่งโกก้างจะได้รับผลประโยชน์บางส่วนจากการเจรจาหยุดยิงด้วยถึงแม้ว่าจะไม่มากเท่าที่พวกเขาเรียกร้องไว้ในปีก่อนหน้านี้ก็ตาม ซึ่งข้อเรียกร้องของพวกเขาในตอนนั้นคือการขอรายได้จากการเก็บภาษีศุลกากรจากสินค้าข้ามแดนจีน-พม่าร้อยละ 75

บทวิเคราะห์ของสำนักข่าวฉานมองว่าสิ่งที่ทำให้เกิดการตกลงหยุดยิงอย่างแท้จริงนั้น มาจากการที่จีนกดดันโกก้างให้ยอมทำตามข้อเรียกร้องของจีน เช่น การกดดันให้โกก้างยอมรับข้อตกลงที่ฝ่ายกองทัพเผด็จการพม่าได้เปรียบ รวมถึงข้อตกลงที่เป็นภัยต่อการนำของโกก้างและการจำกัดจำนวนเสบียงที่จะนำผ่านข้ามแดนไปยังพื้นที่ๆ โกก้างยึดครองอยู่ด้วย

ในคำแถลงฉบับล่าสุดของผู้นำโกก้าง เผิง เต๋อเหริน เน้นในเรื่องสันติภาพและการพัฒนาเศรษฐกิจแทนการปะทะกันด้วยกำลังทหาร สะท้อนการเปลี่ยนแปลงไปสู่การปกครองด้วยเสถียรภาพในพื้นที่ๆ พวกเขาครอบครองอยู่ นอกจากนี้โกก้างยังแสดงเจตจำนงที่จะสานสัมพันธ์กับกองกำลังชาติพันธุ์ต่างๆ และสร้างความเป็นเอกภาพในพม่า สะท้อนให้เห็นถึงการปรับเปลี่ยนไปสู่แนวทางความร่วมมือแทนการเน้นแต่ชาติพันธุ์ตัวเอง แต่ก็อาจจะย้อนแย้งกันเองกับจุดยืนของกลุ่มชาติพันธุ์ เพราะองค์การปฏิวัติชาติพันธุ์ EROs มีความต้องการโค่นล้มกองทัพเผด็จการพม่า ในขณะที่ข้อตกลงจากจีนมีการสั่งให้ยุติการสู้รบกับกองทัพพม่า

สำหรับจีน พวกเขาต้องการรักษาผลประโยชน์ของตัวเองด้วยการรักษาเสถียรภาพในพม่าซึ่งจะเป็นการปกป้องการลงทุนของพวกเขาจากการสู้รบในประเทศพม่า บอกจากนี้จีนยังเล็งไปถึงเป้าหมายใหญ่อย่างการดำเนินโครงการหนึ่งแถบ หนึ่งเส้นทาง BRI กับ โครงการระเบียงเศรษฐกิจ จีน-พม่า CMEC ที่ต้องอาศัยพม่าทั่วทั้งประเทศและต้องมีผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเป็นผู้นำจากพม่าที่จีนเล็งไว้ว่าน่าจะเป็นกองทัพเผด็จการพม่า

อีกเรื่องหนึ่งที่อาจจะส่งผลสืบเนื่องจากสัญญาหยุดยิงในครั้งนี้ คือการส่งอิทธิพลต่อกลุ่มติดอาวุธชาติพันธุ์อื่นๆ ในพม่าไปด้วย โดยการทำให้พวกเขาพิจารณายุทธศาสตร์ของตัวเองใหม่อีกครั้งในเรื่องการเจรจาต่อรองกับทั้งกองทัพเผด็จการพม่าและกับอำนาจจากภายนอกอย่างจีน อีกทั้งยังมีความเป็นไปได้ว่าการหยุดยิงนี้อาจจะส่งผลลดความตีงเครียดระหว่างกลุ่มชาติพันธุ์กับกองทัพพม่าจนอาจจะส่งผลสืบเนื่องในระยะยาวในการยุติสงครามกลางเมืองพม่าไปด้วย ซึ่งในตอนนี้ยังเร็วไปที่จะสรุป เพรา ะกลุ่มพันธมิตรฝ่ายต่อต้านที่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์กับฝ่ายประชาธิปไตยก็มีจุดยืนทางการเมิองแตกต่างกันโดยสิ้นเชิงกับกองทัพเผด็จการ

สิ่งที่สะท้อนให้เห็นจากกรณีการหยุดยิงล่าสุดนี้ คือเรื่องที่จีนวางตัวเป็นตัวกลางในการไกล่เกลี่ยและวางตัวเป็นผู้ใช้อิทธิพลบังคับให้เกิดการหยุดยิงไปพร้อมๆ กัน จึงเป็นการเน้นให้เห็นถึงอิทธิพลของจีนที่กำลังเติบโตในการเมืองระดับภูมิภาค และการวางบทบาทตัวเองเป็นตัวกลางยุติความขัดแย้งที่เกี่ยวกับกลุ่มชาติพันธุ์ในพม่า

ทว่า ยังมีอีกเรื่องหนึ่งที่ต้องจับตามอง คือ เรื่องที่กองกำลังโกก้างจะทำอย่างไรกับข้อตกลงหยุดยิงหลังจากนี้

โกก้าง MNDAA ยังคงวางกำลังในล่าเสี้ยว วางแผนจะถอนทัพภายในเดือนมิถุนายน

10 ก.พ. 68 กองกำลัง MNDAA ร่วมงานกวนข้าวที่เมืองล่าเสี้ยว ทั้งนี้กองกำลังโกก้าง MNDAA ยังควบคุมพื้นที่เมืองล่าเสี้ยว (ที่มา: YouTube/果敢资讯网)

สายงานปกครองของกองกำลังโกก้าง MNDAA เปิดเผยต่อสื่อ DVB ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2568 ว่า ล่าเสี้ยว ยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของโกก้างอยู่ และฝ่ายโกก้างจะถอนกำลังทัพตามข้อตกลงหยุดยิงภายในช่วงปลายเดือน มิถุนายน ที่จะถึงนี้

MNDAA เปิดเผยอีกว่า "ไม่มีการเคลื่อนกำลังทัพและทุกอย่างยังคงปกติ แต่พวกเราก็ยังคงไม่สามารถคาดเดาได้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นในช่วงระหว่างนี้ไปจนถึงเดือนมิถุนายน"

มีนักวิจัยชาวจีนรายหนึ่งที่บอกว่าตัวเองเชี่ยวชาญเรื่องการเจรจาหยุดยิงนี้ เขาได้ให้สัมภาษณ์กับสื่อในแบบเดียวกันว่า ว่ากองกำลังโกก้างจะดำเนินการตามเฟสการถอนทัพจากล่าเลี้ยวให้เสร็จก่อนสิ้นเดือน มิถุนายน นี้

กลุ่มอาสาสมัครยุวชนอิสรภาพ ซึ่งเป็นองค์กรด้านมนุษยธรรมในล่าเสี้ยวเปิดเผยว่า ในช่วงที่ชาวล่าเสี้ยวฉลองเทศกาลตรุษจีนเมื่อปลายเดือนมกราคมที่ผ่านมานั้นกองกำลัง MNDAA ยังคงทำการตรวจตราด้านความปลอดภัยตามกิจวัตรของพวกเขา
 

เรียบเรียงจาก
Life Returns to ‘Ghost Town’ Lashio as Myanmar Junta-MNDAA Truce Takes Hold, The Irrawaddy, 23-01-2025
CHINA’S ENFORCER AND REFEREE ROLE: Kokang withdrawal from Lashio confirmed, SHAN, 31-01-2025
Lashio still under Myanmar National Democratic Alliance Army control despite reports of impending retreat, DVB, 31-01-2025