นักวงศาวิทยาระบุ พระสันตะปาปาเลโอที่ 14 ที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่งอาจจะเป็นโป๊ปคนแรกที่มีเชื้อสายคนผิวดำ มีการตั้งข้อสังเกตจากสื่อต่างๆ ว่า พระสันตะปาปาพระองค์ใหม่นี้นอกจากจะเป็นโป๊ปชาวอเมริกาคนแรกแล้ว อาจจะเป็นโป๊ปที่มีบรรพชนสืบมาจากชาวครีโอล-แอฟริกาด้วย มีหลักฐานว่าตายายของโป๊ปเลโอเป็นคนผิวดำและลูกผสมคนผิวดำ

16 พ.ค. 2568 นักวงศาวิทยาได้ตั้งข้อสังเกตว่า พระสันตะปาปาเลโอที่ 14 อาจจะมีเชื้อสายบรรพบุรุษมาจากชาวครีโอล-แอฟริกา ซึ่งหมายความว่าพระองค์อาจจะเป็นที่มีเชื้อสายคนผิวดำด้วย ทำให้พระองค์กลายเป็นโป๊ปชาวอเมริกันคนแรกที่มีเชื้อสายมาจากเชื้อชาติสีผิวที่หลากหลายจากข้อมูลสัมมะโนประชากรสหรัฐฯ ระบุว่า พระสันตะปาปาเลโอที่ 14 หรือในชื่อเดิมคือ โรเบิร์ต ฟรานซิส พรีโวสต์ เกิดที่ชิคาโก สืบเชื้อสายจากตายายที่เป็นคนผิวดำและลูกผสมคนผิวดำ คือ โจเซฟ มาติเนซ และหลุยส์ แบกกี

คำว่าครีโอลเป็นคำที่ใช้สื่อถึงกลุ่มเชื้อชาติสีผิวได้หลายกลุ่มจากทั่วโลก และมีบริบทที่สื่อถึงต่างกันไป ในบริบทเฉพาะเชิงประวัติศาสตร์โดยเฉพาะสมัยล่าอาณานิคมยุโรปแล้ว คำว่าครีโอลสื่อถึงชาติพันธุ์ที่เกิดขึ้นจากกการเคลื่อนย้ายประชากรขนานใหญ่ ประกอบด้วยคนที่มีพื้นเพทางภาษาและวัฒนธรรมที่หลากหลาย มีการรับมรดกทางวัฒนธรรมที่แตกต่างกันมาใช้

ในภูมิภาคแถบแคริบเบียน ครีโอลเป็นคำกว้างๆ ที่ใช้สื่อถึงหลายเชื้อชาติสีผิวที่เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมแคริบเบียน ไม่ว่าจะเป็นแอฟริกัน, เอเชียตะวันออก, ยุโรป, อินเดีย

ในแอฟริกาคำว่า ครีโอล หมายถึงกลุ่มชาติพันธุ์ที่ก่อตัวในช่วงยุคอาณานิคมยุโรป เป็นกลุ่มชนลูกผสมระหว่างชาวแอฟริกันและไม่ใช่แอฟริกัน เป็นกลุ่มชนที่พบได้ทั่วแอฟริกา มีชาวครีโอลประเภทใหญ่ๆ ในแอฟริกา 5 ประเภท คือ  โปรตุเกส, แอฟริกัน-อเมริกัน, ดัชท์, ฝรั่งเศส และอังกฤษ

มีหลักฐานว่าตาของโป๊ปเลโอมีใบสมรสที่ระบุสถานที่เกิดคือเฮติ ประเทศแถบแคริบเบียน ในขณะที่สูติบัตรระบุว่าเขาเกิดที่ ซานโต โดมินโก สาธารณรัฐโดมินิกัน

คริส สโมเทอร์ส นักประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยซิมมอนส์ และนักวงศาวิทยามืออาชีพที่เคยทำงานมาเป็นเวลา 15 ปี กล่าวว่า ในสมัยก่อนนั้นสองสถานที่นี้อยู่ในอาณาเขตเดียวกัน

ทั้งนี้ ยายของโป๊ปเลโอที่ชื่อ หลุยส์ นั้นเกิดที่นิวออร์ลีน รัฐหลุยส์เซียนา รัฐมีประวัติศาสตร์เรื่องเชื้อชาติสีผิวที่เข้มข้น เป็นแหล่งวัฒนธรรมครีโอลที่มีชาวผิวดำอาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก รวมถึงเป็นแหล่งชุมชนใหญ่ของชาวคาทอลิกของคนผิวดำด้วย

นอกจากนี้สโมเทอร์สยังเปิดเผยว่าตาทวดของโป๊ปเลโอก็มาจากรัฐหลุยส์เซียนาด้วยเช่นกัน เรื่องนี้สโมเทอร์สบอกว่า "เป็นสิ่งที่แสดงให้เห็นได้ชัดว่าโป๊ปพระองค์นี้มีสายสัมพันธ์มายาวนานกับคนผิวสีในรัฐหลุยส์เซียนา"

โป๊ปพระองค์แรกที่มีเชื้อสายแอฟริกัน

ในสุนทรพจน์เข้ารับตำแหน่งของโป๊ปเลโอมีการพูดขอบคุณและสรรเสริญพระสันตะปาปาพระองค์ก่อนหน้านี้คือโป๊ปฟรานซิส รวมถึงพูดเรียกร้องให้ชาวคริสต์ทุกสำนักสงฆ์ควรจะร่วมมือกัน "เพื่อสันติภาพและความยุติธรรม" รวมถึงให้มีการสร้างความสัมพันธ์และการเจรจากับคนที่แตกต่าง และมีความพร้อมที่จะโอบรับทุกคน มีความเปิดกว้างต่อทุกคน

โป๊ปเลโอเป็นชาวพื้นถิ่นชิคาโกที่กล่าวให้สุนทรพจน์แบบสองภาษาคือภาษาอิตาลีและภาษาสเปน พระองค์เป็นสมาชิกของคณะนักบวชสายเซนต์ออกัสตินแห่งฮิปโป ที่ได้รับความนิยมในกลุ่มชาวแอฟริกัน

จารี โฮโนรา ผู้เชี่ยวชาญด้านชาวครีโอลของหลุยส์เซียนา ก็กล่าวแบบเดียวกับสโมเทอร์สว่า พื้นเพบรรพบุรุษของโป๊ปเลโอนั้นมีรากเหง้ามาจากชุมชนคนผิวดำของนิวออร์ลีน ที่มีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "เครสเซนต์ซิตี" บรรพบุรุษฝ่ายแม่ของโป๊ปเคยอาศัยอยู่ที่เมืองแห่งนี้มาก่อน ก่อนที่จะย้ายถิ่นฐานไปที่ชิคาโกในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20

ทั้งนี้ยังมีข้อมูลจากสำมะโนประชากรสหรัฐฯ ระบุว่า แม่ของโป๊ปเลโอชื่อ มิลเดรด มาร์ติเนซ เป็นคนลูกผสมที่มีพ่อแม่เป็นคนผิวดำเจ้าของอสังหาริมทรัพย์ ทำให้โป๊ปเลโอมีเชื่อสายเป็นลูกผสมหลายเชื้อสายทั้ง ฝรั่งเศส, อิตาลี และสเปน รวมถึงแอฟริกัน

ถึงแม้ว่าโป๊ปเลโอจะไม่ได้พูดถึงเรื่องเชื้อชาติตัวเองต่อหน้าสาธารณะ จากข้อมูลดังกล่าวนี้ทำให้สื่อต่างประเทศสรุปว่า พระสันตะปาปาเลโอที่ 14 น่าจะเป็นพระสันตะปาปาพระองค์แรกที่มีเชื้อสายแอฟริกัน

เรื่องเชื้อชาติสีผิวซับซ้อนกว่านั้น

อย่างไรก็ตาม โฮโนรา ก็เตือนว่าเรื่องเชื้อชาติสีผิว "มันซับซ้อนกว่านั้น" ต่อให้คนๆ หนึ่งมีบรรพบุรุษเป็นคนเชื้อชาติสีผิวหนึ่ง เช่นคนผิวดำ หรือมีรากเหง้ามาจากคนผิวดำ แต่การที่คนๆ หนึ่งจะระบุว่าตัวเองเป็นคนเชื้อชาติสีผิวอย่างใดอย่างหนึ่งก็ยังมีเรื่อง "ประสบการณ์ในชีวิตของพวกเขา" ด้วย

เพื่อไม่ให้เป็นการฉวยใช้แนวคิดนี้ไปโจมตีกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ ขออธิบายเพิ่มว่าแนวคิดของโฮโนรานั้นใช้ได้แต่กับเฉพาะอัตลักษณ์เรื่องเชื้อชาติสีผิวเท่านั้น ไม่ได้รวมไปถึงเพศสภาพหรือเพศวิถี เช่น ถ้าหากผู้หญิงคนหนึ่งเคยมีแต่ประสบการณ์คบกับผู้ชายมาทั้งชีวิต แต่เพิ่งรู้ตัวภายหลังว่าตัวเองชอบผู้หญิง ไม่ได้ชอบผู้ชาย เธอก็นับเป็นเลสเบียนเท่าเทียมกับเลสเบียนที่รู้ตัวเร็วกว่าหรือมีประสบการณ์เคยคบกับผู้หญิงมาตลอด เพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องเพศวิถี ไม่ใช่เรื่องเชื้อชาติสีผิว เพศสภาพและเพศวิถีเป็นอัตลักษณ์การรับรู้ตัวตนของคนนั้นๆ ไม่ใช่สิ่งที่มาจากชาติกำเนิดหรือจำเป็นต้องมาจากประสบการณ์แบบเชื้อชาติสีผิว

โป๊ปเลโอ เติบโตมาในทางตอนใต้ของชิคาโก ก่อนที่ต่อมาจะเรียนจบด้านกฎหมายศาสนจักร์ที่แองเจลิกันในกรุงโรม แล้วจึงเดินทางไปพำนักอยู่อย่างสมถะที่เปรูเป็นเวลาหลายสิบปี เขาเดินทางกลับมารับตำแหน่งในชิคาโกช่วงเวลาหนึ่งระหว่างปี 2541-2544 ก่อนที่จะเดินทางกลับไปรับตำแหน่งราชาคณะออกัสติเนียนที่กรุงโรมเป็นเวลา 12 ปี

สื่อเคยคาดการณ์ว่าโป๊ปพระองค์ใหม่ที่จะมาแทนฟรานซิสอาจจะกลับไปเป็นพระสันตะปาปาที่มาจากอิตาลี และจะหลีกเลี่ยงการแต่งตั้งโป๊ปอเมริกัน ซึ่งถึงแม้ว่าโป๊ปเลโอจะมีประวัติเคยเติบโตและทำงานอยู่ที่ในสหรัฐฯ แต่ก็ถูกมองว่าเป็นเสียงของยุคสมัยใหม่ที่ตัดขาดจากวัฒนธรรมบางด้านของอเมริกันเพราะเคยอยู่ในสหรัฐฯ แค่ไม่นาน ทำให้มีคนมองว่าโป๊ปเลโออาจจะเดินรอยตามโป๊ปฟรานซิสที่มีความก้าวหน้ามากกว่าพระสันตะปาปาคนอื่นๆ

มีสิ่งที่น่าสังเกตว่า เมื่อไม่นานมานี้ โป๊ปเลโอได้วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ผ่านทางบัญชีผู้ใช้งานทวิตเตอร์ของตัวเอง นอกจากนี้ยังได้แสดงออกว่าจะเรียกร้องต่อต้านการล่วงละเมิดทางเพศในหมู่สงฆ์ ส่งเสริมความเป็นเอกภาพและการมีส่วนร่วม รวมถึงส่งเสริมพิธีกรรมในแบบที่เป็นสมัยใหม่ ปรับให้เข้ากับบริบทของโลกปัจจุบัน

จอห์น พรีโวสต์ พี่ชายของโป๊ปเลโอบอกว่า ปู่ย่าฝ่ายพ่อของพวกเขามาจากฝรั่งเศส และพ่อของพวกเขาก็เกิดในสหรัฐฯ จอห์นบอกอีกว่าเขากับโป๊ปเลโอไม่เคยพูดคุยกันเรื่องรากเหง้าความเป็นครีโอลมาก่อนเลย เพราะเห็นว่ามันไม่ได้เป็นประเด็นอะไร

โฮโนราเปิดเผยว่าสาเหตุที่เขาเริ่มสำรวจพื้นเพของพระสันตะปาปาพระองค์นี้เพราะเขาสังเกตเห็นชื่อเดิมของพระสันตะปาปา คือ โรเบิร์ต ฟรานซิส พรีโวสต์ ฟังดูเป็นฝรั่งเศส แต่ก็พบว่าเขามีพื้นเพมาจากตอนใต้ของสหรัฐฯ อย่างนิวออร์ลีนหรือชิคาโกจึงมองว่าเป็นเรื่องน่าสนใจ

"การค้นพบนี้เป็นแค่อีกหนึ่งสิ่งย้ำเตือนว่าชาวอเมริกันนั้นมีความเป็นลูกผสมมากแค่ไหน ... ผมหวังว่ามันจะเป็นการย้ำให้เห็นถึงประวัติศาสตร์ที่มีมายาวนานของชาวคาทอลิกคนผิวดำในประเทศนี้(สหรัฐฯ) ทั้งที่เป็นอิสระและที่เป็นทาส นั่นรวมถึงครอบครัวของพระสันตะปาปาพระองค์ใหม่ด้วย" โฮโนรากล่าว

โฮโนรา เปิดเผยอีกว่าความที่คนผิวดำในสหรัฐฯ เป็นชาวคาทอลิกก็ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมในฐานะผู้นับถือศาสนาเสมอไป ในยุคก่อนหน้านี้ผู้หญิงที่เป็นคนผิวสีถูกกีดกันจากการเข้าทำงานในสำนักสงฆ์ ในบางยุคสมัยถึงขั้นมีกฎห้ามไม่ให้ผู้หญิงคนผิวสีอาศัยอยู่ใต้ชายคาเดียวกับนักบวชด้วยซ้ำ อีกทั้งในสมัยก่อนก็เคยมีเรื่องราวประวัติศาสตร์หลายเรื่องที่แสดงให้เห็นว่าผู้ชายผิวดำถูกกีดกันจากการบวช เป็นเรื่องยากมากที่จะได้รับการแต่งตั้งเป็นนักบวช

เรียบเรียงจาก

White smoke, Black pope? Genealogist says Leo XIV has Louisiana African roots, NCR Online, 08-05-2025

https://www.ncronline.org/news/white-smoke-black-pope-genealogist-says-leo-xiv-has-louisiana-african-roots

New Pope Has Creole Roots in New Orleans, New York Times, 08-05-2025

https://www.nytimes.com/2025/05/08/us/pope-leo-creole-new-orleans.html

Pope Leo XIV’s unexpected New Orleans Creole background excites city’s large Catholic community, CNN, 10-05-2025

https://edition.cnn.com/2025/05/09/us/pope-leo-creole-lineage-hnk

ข้อมูลเพิ่มเติมจาก

https://en.wikipedia.org/wiki/Creole_peoples

https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Leo_XIV