แรงงานข้ามชาติชาวพม่าในไทยผู้ที่เปลี่ยนเอกสารรับรองสถานะบุคคล (Certificate of Identity/ CI) มาเป็นหนังสือเดินทางเพื่อการทำงาน (Passport for Job/PJ) จะไม่สามารถใช้เอกสารประเภทหลังในการเดินทางไปประเทศที่สามได้อีกต่อไป หลังจากที่กองทัพพม่ามีคำสั่งเปลี่ยนแปลงเรื่องนี้อย่างกระทันหันโดยไม่มีการเตือนล่วงหน้า และไม่มีคำอธิบายใดๆ
กระทรวงมหาดไทยภายใต้รัฐบาลทหารพม่ามีการพยายามปิดกั้นการใช้งาน "หนังสือเดินทางเพื่อการทำงาน" (Passport for Job หรือ PJ) ของแรงงานข้ามชาติชาวพม่า ไม่ให้สามารถนำไปใช้ในที่อื่นได้นอกเหนือจากประเทศไทย ทั้งๆ ที่มีแรงงานชาวพม่าบางส่วนได้เปลี่ยนจาก "เอกสารรับรองสถานะบุคคล" (Certificate of Identity หรือ CI) มาเป็น PJ เพื่อที่จะสามารถทำงานในประเทศอื่นๆ ได้
เดิมทีแล้ว "หนังสือเดินทางเพื่อการทำงาน" หรือ PJ จะให้อนุญาตชาวพม่าเดินทางไปยังประเทศอื่นๆ นอกเหนือจากไทยหรือพม่าได้ และเปิดทางให้พวกเขายื่นขอทำงานในไทยหรือขอใบอนุญาตทำงานได้
สำหรับ "เอกสารรับรองสถานะบุคคล" หรือ CI นั้น เป็นเอกสารที่จะออกให้ผู้อพยพชาวพม่าหรือผู้ที่ในอดีตเคยเป็นแรงงานซึ่งไม่มีเอกสารรับรองแต่สามารถพิสูจน์ได้ว่าเป็นพลเมืองชาวพม่า โดยที่เอกสาร CI นี้จะอนุญาตให้ชาวพม่าจดทะเบียนสถานที่ทำงานของพวกเขาได้ และขอวีซาทำงานกับใบอนุญาตทำงานของไทยได้ นอกจากนี้ยังสามารถใช้เดินทางระหว่างไทยกับพม่าได้ แต่ไม่สามารถเดินทางไปยังประเทศที่สามได้ เทียบกับผู้ถือ PJ ที่สามารถใช้เดินทางไปประเทศที่สามได้ ก่อนหน้าที่จะมีประกาศเปลี่ยนแปลง
โดยที่กองทัพพม่าก็ได้ประกาศเปลี่ยนแปลงการใช้งานหนังสือเดินทาง PJ อย่างกระทันหัน ห้ามไม่ให้ผู้ถือ PJ เดินทางไปประเทศอื่นๆ นอกเหนือจากไทย ส่งผลกระทบต่อผู้ที่เปลี่ยนจาก CI มาเป็น PJ
เจ้าหน้าที่สำนักงานวีซาในกรุงเทพฯ กล่าวว่า พวกเขาได้รับทราบมาว่าทางการพม่าได้ทำการสกัดกั้นการใช้ PJ หลังจากที่เมื่อไม่นานมานี้มีการเปลี่ยนแปลงทำให้หนังสือเดินทาง PJ มีตราปั้มว่า "Thailand Only" หรือ "สำหรับประเทศไทยเท่านั้น" เป็นเหตุให้ผู้ถือ PJ ไม่สามารถเดินทางไปประเทศอื่นๆ ได้อีกต่อไป
เจ้าหน้าที่สำนักงานวีซาอีกรายหนึ่งบอกว่าพวกเขาไม่ได้รับแจ้งจากทางการพม่ามาก่อนในเรื่องข้อจำกัดใหม่นี้ ไม่ว่าจะจากกองทัพเผด็จการพม่าหรือจากสถานทูตพม่า รวมถึงไม่มีแถลงการณ์อย่างเป็นทางการใดๆ จากสถานทูตพม่าในกรุงเทพฯ ในเรื่องนี้
การเปลี่ยนแปลงนี้ยังทำให้ผู้ที่ถือ PJ ไม่ได้ต่างอะไรกับการถือเอกสาร CI เลย ไม่เพียงเท่านั้น PJ ยังมีราคาแพงกว่าด้วย และสำหรับผู้ที่ถือ PJ อยู่แล้ว เวลาที่พวกเขาขอหนังสือเดินทางฉบับใหม่พวกเขาก็จะได้รับตราประทับแบบเดียวกันที่ระบุว่าเฉพาะประเทศไทย
จากเอกสารที่มีคนแชร์ผ่านโซเชียลมีเดียทำให้มีการตั้งข้อสังเกตว่า ในหนังสือเดินทางเพื่อเยี่ยมเยียนหรือ PV ก็มีการประทับตราว่า "สำหรับเดินทางไปประเทศไทยเท่านั้น" ด้วยเช่นกัน
การที่รัฐบาลทหารพม่าสร้างข้อจำกัดเรื่องหนังสือเดินทางมากขึ้นนี้ ได้ทำให้เกิดความวิตกกังวลในหมู่ผู้อพยพชาวพม่าที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย
นับตั้งแต่เกิดการรัฐประหารปี 2564 เป็นต้นมาชาวพม่าโดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ได้ทำการหนีออกจากประเทศเป็นจำนวนมากเพราะเกิดสงครามกลางเมืองในพม่า ความไม่ปลอดภัย การขาดเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ การละเมิดสิทธิมนุษยชนจากฝ่ายเผด็จการทหาร และการหลีกเลี่ยงไม่ให้ต้องถูกเกณฑ์ไปเป็นทหารภายใต้กฎหมายเกณฑ์ทหารของกองทัพพม่า
จากรายงานวันที่ 8 กันยายน ที่ผ่านมา โดยองค์กรนานาชาติเพื่อผู้ลี้ภัยประจำประเทศไทย ระบุว่าหลังจากการรัฐประหารปี 2564 ผู้อพยพชาวพม่าก็เพิ่มขึ้นจาก 3.6 ล้านรายเป็น 4 ล้านราย
ทางการพม่าประสานงานทางการไทย สนับสนุนให้แรงงานพม่าในไทยใช้ CI
นับตั้งแต่วันที่ 6 สิงหาคม ที่ผ่านมากระทรวงแรงงานของพม่าได้ประสานความร่วมมือกับไทยในการจัดหา CI ให้กับชาวพม่าที่ศูนย์ออกเอกสารรับรองในจังหวัดต่างๆ อย่าง สมุทรปราการ, สมุทรสาคร, สุราษฎร์ธานี และ เชียงใหม่
โดยที่ทางกระทรวงแรงงานของพม่าประกาศว่าแรงงานอพยพชาวพม่าในประเทศไทยต้องจ่ายเงิน 2,670 บาท ในการยื่นขอ CI และสามารถจ่ายที่ร้านสะดวกซื้อเซเว่นอิเลเวนได้ จากนั้นให้นำใบเสร็จไปที่ยื่นต่อที่ศูนย์ออกเอกสารรับรองเพื่อให้ศูนย์ออก CI ให้
โครงการเปลี่ยน CI นี้ได้ครอบคลุมถึงคนที่มีบัตรรับรองสถานะมีอายุเหลือไม่เกิน 6 เดือน หรือคนที่บัตรหมดอายุแล้วก็สามารถไปทำได้
ที่มา:
Junta Suddenly Restricts Myanmar Migrants’ Passports to ‘Thailand Only’, The Irrawaddy, 26-09-2025
https://www.irrawaddy.com/
Myanmar workers in Thailand to pay 2,670 Baht for CI application, ELEVEN, 12-09-2025
https://elevenmyanmar.com/
