ช่วงปลายปี 2025 ไรเดอร์ประท้วงทั่วอินเดีย กดดันให้แพลตฟอร์มชื่อดังยุติระบบส่งของ 10 นาที ด้านสหภาพแรงงานมองว่านี่เป็นเพียงก้าวแรก ยังคงกดดันต่อเนื่องเพื่อให้ได้ค่าแรงที่ยุติธรรม ยุติการบล็อกบัญชีโดยพลการ และสวัสดิการครบถ้วนสำหรับพนักงาน

ภาพจาก: The Federal 

เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2025 ธุรกิจอีคอมเมิร์ซแบบส่งด่วนในอินเดียต้องหยุดชะงักลงในบางพื้นที่ เนื่องจาก 'ไรเดอร์' หรือพนักงานแพลตฟอร์มส่งสินค้านัดหยุดงานประท้วงครั้งใหญ่ ส่งผลกระทบต่อบริการส่งอาหารและพัสดุในวันส่งท้ายปีเก่า โดยเฉพาะในเมืองเบงกาลูรู ไฮเดอราบาด และพื้นที่อื่น ๆ ในรัฐเตลังคานา

พนักงานส่งของจากแพลตฟอร์มชั้นนำอย่าง Swiggy Zomato Blinkit Zepto Amazon และ Flipkart ต่างเข้าร่วมการประท้วง โดยแสดงความกังวลเกี่ยวกับค่าแรงที่ตกต่ำ ความเสี่ยงด้านความปลอดภัย และการขาดการคุ้มครองพื้นฐานสำหรับพนักงาน

การประท้วงที่จัดขึ้นโดยสหภาพแรงงานเกิดขึ้นในช่วงที่บริการส่งของผ่านแอปพลิเคชันกลายเป็นส่วนสำคัญของชีวิตคนเมือง ซึ่งเน้นจุดขายเรื่องความรวดเร็วในการส่งสินค้าและอาหารภายในเวลาไม่กี่นาที โดยผู้นำสหภาพแรงงานระบุว่า การประท้วงครั้งนี้ต้องการสะท้อนให้เห็นถึงสภาพการทำงานที่แย่ลงเรื่อย ๆ ในระบบเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม สวนทางกับผลประกอบการของบริษัทต่าง ๆ ที่เติบโตและขยายธุรกิจอย่างต่อเนื่อง

ไม่กี่วันหลังจากการประท้วง รัฐมนตรีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและการจ้างงานของอินเดียได้เข้าแทรกแซง และแพลตฟอร์มต่าง ๆ ก็มีแนวโน้มที่จะยกเลิกบริการส่งของ 10 นาที

การประท้วงที่วางแผนมาอย่างดี

ภาพจาก: Countercurrents.org

การประท้วงเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2025 ไม่ใช่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว เพราะก่อนหน้านี้ในวันที่ 25 ธันวาคม 2025 ก็ได้เกิดการประท้วงกะทันหันที่ทำให้ระบบขนส่งหยุดชะงักมาแล้วในหลายรัฐ ไม่ว่าจะเป็นเดลี หรยานา มหาราษฏระ และกรณาฏกะ

ตัวแทนสหภาพแรงงานระบุว่า การประท้วงเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2025 มามีพนักงานเข้าร่วมหลักหมื่นคน ส่งผลให้การส่งของล่าช้าถึง 50-60% ซึ่งถือเป็นผลกระทบที่รุนแรงมาก

เหตุการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่าแพลตฟอร์มต่าง ๆ พึ่งพาแรงงานที่ไม่มีความมั่นคงและขาดอำนาจต่อรอง ความสำเร็จจากการหยุดชะงักในครั้งนั้นทำให้สหภาพแรงงานมีความมั่นใจมากขึ้นในการยกระดับสู่การประท้วงทั่วประเทศ ในช่วงวันที่มีปริมาณการสั่งซื้อสูงที่สุดวันหนึ่งของปี

สหภาพพนักงานกิ๊กและแพลตฟอร์มแห่งเตลังคานา (Telangana Gig and Platform Workers Union - TGPWU) และสหพันธ์พนักงานขนส่งแบบแอปพลิเคชันแห่งอินเดีย (Indian Federation of App-Based Transport Workers - IFAT) ได้ระดมพนักงานส่งสินค้าหลักแสนคนในหลายรัฐเพื่อเข้าร่วมการประท้วงใหญ่

ทางสหภาพแรงงานได้ยื่นคำร้องต่อกระทรวงเพื่อเรียกร้องในประเด็นสำคัญ ได้แก่ การสั่งแบนระบบ "ส่งของภายใน 10 นาที" เนื่องจากเป็นอันดับตรายต่อพนักงาน, ยุติการปิดบัญชีและลงโทษพนักงานโดยไม่มีเหตุผลผ่านระบบอัลกอริทึม, คุ้มครองสิทธิในการรวมกลุ่มต่อรอง และจัดสวัสดิการสังคมขั้นพื้นฐาน เช่น ประกันสุขภาพ ประกันอุบัติเหตุ และเงินบำนาญให้แก่พนักงานทุกคน

รัฐมนตรีแรงงานเข้าแทรกแซง บริษัทตกลงเปลี่ยนแปลง

หลังจากการประท้วงของกลุ่มแรงงานแพลตฟอร์มเมื่อวันที่ 25 และ 31 ธันวาคม 2025 เพื่อเรียกร้องให้ยกเลิกโมเดลการส่งของภายใน 10 นาทีที่เสี่ยงอันตราย ล่าสุดแพลตฟอร์มรายใหญ่อย่าง Swiggy, Zomato และ Zepto ได้ตกลงยุติบริการดังกล่าวในวันอังคารที่ 14 มกราคม 2026

การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นผลมาจากการเข้าแทรกแซงของ มันสุข มันดาวิยา (Mansukh Mandaviya) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและการจ้างงานของอินเดีย ที่เน้นย้ำเรื่องความปลอดภัยของพนักงานส่งสินค้า โดยแพลตฟอร์ม Blinkit ได้แจ้งต่อกระทรวงว่าได้เปลี่ยนสโลแกนหลักจากการเน้นความเร็ว "ส่งภายใน 10 นาที" มาเป็นการเน้นความหลากหลายของสินค้าที่ส่งตรงถึงหน้าบ้านแทน

ตามรายงานข่าว แพลตฟอร์มอย่าง Swiggy และ Zomato ก็มีแนวโน้มจะดำเนินการในทิศทางเดียวกัน โดยการลบข้อความที่ระบุเวลาในการจัดส่งสินค้าออกจากทั้งตราสินค้าและสื่อโฆษณาต่าง ๆ

เมื่อข้อเรียกร้องหลักได้รับการตอบสนอง กลุ่มพนักงานและผู้นำสหภาพแรงงานต่างมองว่าความเคลื่อนไหวนี้เป็นย่างก้าวสำคัญสู่การมีสวัสดิการที่ดีขึ้น โดยในรายงานของ Mumbai Mirror เมื่อช่วงเดือนมกราคม 2026 พนักงานส่งสินค้าคนหนึ่งในพื้นที่กูร์ลา ให้ความเห็นว่าการส่งของภายใน 10 นาทีที่ผ่านมาทำให้เขาเหนื่อยล้าจนหมดแรง และเขารู้สึกยินดีเป็นอย่างยิ่งต่อคำสั่งนี้ของรัฐบาล

"นี่นับเป็นครั้งแรกที่ทางรัฐบาลรับฟังเสียงของพนักงานกิ๊กและมีมาตรการจัดการอย่างจริงจัง ที่ผ่านมาเราต้องแบกรับภาระค่าปรับเพียงเพราะส่งของไม่ทันตามกำหนดเวลา ทั้งที่ต้องเอาชีวิตเข้าเสี่ยงอยู่บนท้องถนนตลอดเวลา" เขากล่าวกับสื่อ Mumbai Mirror

นอกจากนี้เขายังระบุว่า "เราเคยส่งหนังสือถึงรัฐมนตรีมาก่อนหน้านี้แล้ว หลังจากที่รอคอยการตอบกลับจากบริษัทแพลตฟอร์มมานานแต่ไม่มีความคืบหน้า ปัญหานี้เป็นเรื่องที่ร้ายแรงมาก เพราะมีอุบัติเหตุเกิดขึ้นบ่อยครั้งจนทำให้หลายคนต้องเสียชีวิต การเข้ามาแทรกแซงในครั้งนี้จึงเป็นเรื่องที่จำเป็นอย่างยิ่ง และผมขอขอบคุณประชาชนรวมถึงผู้บริโภคเป็นพิเศษที่ให้การสนับสนุนพวกเรามาโดยตลอด"

ชัยค์ ซาลาอุดดิน (Shaikh Salauddin) ประธานผู้ก่อตั้งสหภาพ TGPWU และผู้ร่วมก่อตั้งสหพันธ์ IFAT บอกกับ Mumbai Mirror พร้อมเสริมว่าพวกเขาจะกดดันต่อไปเพื่อให้ข้อเรียกร้องอื่นๆ ได้รับการตอบสนอง

ค่าส่งลดจาก 80 รูปีเหลือ 5 รูปี

หัวใจสำคัญของการประท้วงคือปัญหาค่าตอบแทนต่อรอบการส่งที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยพนักงานระบุว่าแม้ปริมาณงานจะเพิ่มขึ้น แต่รายได้กลับลดลง ซึ่งส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตอย่างมาก

พนักงานส่งของรายหนึ่งได้สะท้อนภาพการลดลงของค่าจ้างไว้อย่างตรงไปตรงมาว่า จากเดิมที่เคยได้รับ 80 รูปีต่อรอบ ได้ถูกปรับลดลงเหลือ 60, 40, 20 จนปัจจุบันเหลือเพียง 10 และ 5 รูปีเท่านั้น ซึ่งพวกเขาเรียกร้องให้มีการปรับค่าตอบแทนกลับสู่ระดับเดิม

นอกจากนี้ พนักงานอีกรายยังเสริมว่าในปัจจุบันยังไม่มีการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำอย่างถูกกฎหมาย จึงต้องการให้รัฐบาลเข้ามามีบทบาทในการตัดสินใจและกำหนดอัตราค่าตอบแทนขั้นต่ำต่อกิโลเมตรและต่อคำสั่งซื้อให้เป็นมาตรฐานที่ชัดเจน

พนักงานยังตำหนิรูปแบบการส่งของแบบเร็วพิเศษที่ทำให้ชีวิตของพวกเขาเสี่ยงอันตราย พวกเขาโต้แย้งว่าเป้าหมายการส่งของภายใน 10 นาทีบังคับให้คนขับต้องซิ่งฝ่าการจราจร ซึ่งเพิ่มโอกาสเกิดอุบัติเหตุ

ผู้ประท้วงคนหนึ่งกล่าวว่า "อุบัติเหตุบนท้องถนนเกิดขึ้นมากมายในช่วง 10 นาทีนี้ หลายคนเสียชีวิต ในไฮเดอราบาด เตลังคานา มีพนักงานส่งของเสียชีวิตไปแล้ว 6 คน หลายคนสูญเสียแขนขาจากอุบัติเหตุเหล่านี้ และหลายคนยังนอนป่วยอยู่บนเตียง"

ตามข้อมูลจากสหภาพแรงงาน แรงกดดันในการทำงานให้ทันกำหนดเวลาที่เป็นไปไม่ได้ทำให้พนักงานไม่มีทางเลือกนอกจากต้องเสี่ยงอันตรายบนท้องถนน

นอกเหนือจากเรื่องค่าจ้างและความปลอดภัย พนักงานกิ๊กยังเรียกร้องสวัสดิการสังคมขั้นพื้นฐาน เช่น ประกันสุขภาพ ประกันอุบัติเหตุ และเงินบำนาญ เนื่องจากพนักงานส่งของส่วนใหญ่ไม่ได้รับการคุ้มครองเหล่านี้ แม้จะต้องทำงานต่อเนื่องหลายชั่วโมงและเผชิญความเสี่ยงสูงต่อการบาดเจ็บจากการทำงาน

พนักงานยังระบุว่าแพลตฟอร์มต่าง ๆ ควบคุมการทำงานผ่านระบบแอปพลิเคชันที่ไม่โปร่งใส ซึ่งสามารถลดจำนวนคำสั่งซื้อหรือสั่งระงับบัญชีได้โดยไม่มีการแจ้งเตือนล่วงหน้า

พนักงานรายหนึ่งอธิบายถึงผลกระทบจากค่าปรับและระบบการให้คะแนนว่า หากส่งของล่าช้าพนักงานจะต้องเป็นผู้จ่ายค่าปรับเอง โดยบริษัทไม่เคยสอบถามความพร้อม แต่กลับเปิดบริการส่งของภายใน 10 นาทีเพียงเพื่อการประชาสัมพันธ์และผลประโยชน์ของบริษัทเท่านั้น

เขาเสริมว่าระบบนี้ส่งผลกระทบต่อทุกด้านเปรียบได้กับ 'คะแนนความน่าเชื่อถือ' (CIBIL) ซึ่งเมื่อบัญชีถูกระงับจะส่งผลกระทบต่อการครองชีพในแต่ละวันทันที เพราะสำหรับพนักงานหลายคน การถูกบล็อกบัญชีหรือมีคะแนนย่ำแย่หมายถึงการสูญเสียรายได้เพียงทางเดียวไปในทันที

ชัยชนะเพียงก้าวแรก

ภาพจาก: PTI

ริซวาน ชัยค์ (Rizwan Shaikh) ประธานสมาคมแรงงานแห่งรัฐมหาราษฏระ (Maharashtra Rajya Rashtriya Kamgar Sangh - MRRKS) ตั้งคำถามว่าความกังวลในวงกว้างของพนักงานส่งสินค้าจะได้รับการแก้ไขอย่างยั่งยืนหรือไม่ โดยเขามองว่าเหตุการณ์นี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้นและเป็นสัญญาณว่าพนักงานอาจได้รับประโยชน์บ้าง แต่ชัยชนะที่แท้จริงจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อพนักงานได้รับสิทธิอย่างเป็นรูปธรรมเท่านั้น

เขาให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ในอดีตบริษัทเคยจ่ายค่าตอบแทนสูงถึง 75-100 รูปีต่อออเดอร์ และแม้ในปัจจุบันจะมีการปรับเพิ่มขึ้นบ้างเมื่อเกิดปัญหา แต่โดยปกติค่าจ้างยังคงต่ำมากเพียง 10-20 รูปี ชัยชนะที่แท้จริงสำหรับเขาคือการที่พนักงานส่งของสามารถสร้างอนาคต มีเงินส่งเสียบุตรหลานให้ได้รับการศึกษา และดูแลครอบครัวได้อย่างมีศักดิ์ศรีจากอาชีพนี้

แม้ว่าผู้บริโภคอาจได้รับผลกระทบจากความล่าช้าหรือการยกเลิกคำสั่งซื้อ แต่สหภาพแรงงานย้ำว่าการประท้วงครั้งนี้ได้สะท้อนถึงวิกฤตที่ลึกซึ้งในระบบเศรษฐกิจแพลตฟอร์มของอินเดีย ทั้งเรื่องค่าจ้างที่ต่ำและไม่แน่นอน เป้าหมายการส่งของที่เสี่ยงอันตราย และการขาดสวัสดิการสังคม ซึ่งปัญหาเหล่านี้กำลังผลักดันให้คนหนุ่มสาวจำนวนมากต้องทำงานที่มีความเสี่ยงสูงโดยปราศจากการคุ้มครองในระยะยาว

ในขณะที่ความต้องการบริการส่งด่วนในอินเดียยังคงเติบโตอย่างต่อเนื่อง ประเด็นสำคัญในขณะนี้คือแพลตฟอร์มต่าง ๆ และผู้กำหนดนโยบายจะมีแนวทางตอบสนองต่อข้อเรียกร้องของกลุ่มพนักงานผู้ขับเคลื่อนระบบนี้อย่างไรต่อไป.

ที่มาข้อมูล:
Platform Vs Partner: Gig Workers’ Strike To Disrupt New Year’s Eve Surge (Aaquil Jameel, NDTV, 26 Dec 2025) 
Gig workers strike on New Year’s Eve over worsening work conditions (Abirami Sekar, The Federal, 31 Dec 2025) 
No more 10-min delivery:Gig workers welcome move (Amarabati Bhattacharyya, Mumbai Mirror 14 Jan 2026)