หลังการชุมนุมต่อเนื่องของ กปปส. ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2556 นำมาสู่การประกาศยุบสภาของ ยิ่งลักษณ์ ชิณวัตร นายกรัฐมนตรีของพรรคเพื่อไทย เมื่อ 9 ธ.ค. 2556 ทำให้มีการกําหนดวันเลือกตั้งทั่วไปในวันที่ 2 ก.พ. 2557 

13 ม.ค. 2557 กลุ่ม กปปส. ได้นัดชุมนุมปิดถนนสายหลักในกรุงเทพมหานครหรือที่รู้จักกันว่า ‘Shut down Bangkok’ กดดันให้รัฐบาลรักษาการขณะนั้นลาออก และรณรงค์ ‘ไม่ให้ประชาชนออกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง’ เพื่อให้มีการปฏิรูปประเทศก่อนเลือกตั้ง วันที่ 21 มกราคม รัฐบาลจึงตัดสินใจประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินเพื่อควบคุมสถานการณ์ 

เมื่อถึงวันเลือกตั้งล่วงหน้า 26 ม.ค. 2557 มีหลายเขตเลือกตั้งที่ไม่สามารถจัดการเลือกตั้งได้จากหลายปัจจัย ทั้งการวิพากษ์วิจารณ์และตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับการทําหน้าที่ของ กกต. การรวมตัวกันเรียกร้องให้ปิดการเลือกตั้ง และการปะทะกันระหว่างผู้มาใช้สิทธิกับผู้ชุมนุม กปปส. ที่พยายามปิดล้อมสถานที่เลือกตั้ง

ในวันนั้น เกิดเหตุการณ์ ‘ป้าไฟฉาย’ ที่บริเวณด้านหน้าหน่วยเลือกตั้งเขตจตุจักร คือ มีหญิงสวมเสื้อสีขาว กางเกงขายาวสีชมพู หรือ พิจาริณี รัตนชํานอง เดินฝ่ากลุ่มผู้ชุมนุมและเสียงนกหวีด ก่อนจะหยุดยืนและหยิบไฟฉายออกจากกระเป๋า พร้อมเปิดและยกไฟฉายส่องขึ้นฟ้า ท่ามกลางกลุ่มผู้ชุมนุมที่มาปิดล้อมหน่วยเลือกตั้ง

โดยเธอได้ให้สัมภาษณ์กับประชาไทหลังเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวว่า เธอได้พกไฟฉายและเทียนไปด้วย เพราะคิดว่าหากเข้าไปเลือกตั้งไม่ได้ ก็จะจุดเทียนทำสัญลักษณ์วางไว้ และเอาเทียนไปเผื่อคนอื่นๆ ซึ่งหากมีคนอื่นเข้าไปไม่ได้อีก ก็อาจจะเอาเทียนมาจุดเรียงๆ วางไว้แทนเสียงคนที่ตั้งใจมาลงคะแนน แต่ก็ไม่ได้ทำเช่นนั้น เนื่องจากโดนขัดขวางเสียก่อน

แต่เมื่อเข้าไปถึงหน่วยเลือกตั้งไม่ได้ เธอจึงตัดสินใจหยิบไฟฉายออกมา เพื่อให้เป็นสัญลักษณ์ที่แสงส่องทาง ส่องสว่างในความคิดคน และให้ฉุกคิดจากสิ่งที่กำลังทำอยู่

“ถ้าทุกคนไม่ไปเลือกตั้ง มันก็จะเป็นการแสดงถึงการยอมจำนน หรือการยอมคิดเห็นไปกับเขาด้วย ถ้าไม่มีคนออกมาเลยหมายความว่า นี่ใช่มั้ยมวลมหาประชาชนของทั้งโลก ประชาชนทั้งประเทศเห็นด้วยกับเขา ดิฉันต้องการแสดงให้เห็นว่ามันไม่ใช่ มันมีคนไม่เห็นด้วยกับคุณมี” พิจาริณี กล่าว

กระนั้น พิจาริณีไม่สามารถเข้าคูหาไปเลือกตั้งได้ตามที่ตั้งใจไว้ ซึ่งนอกจากเหตุการณ์ป้าไฟฉายแล้ว ยังมีกรณีที่ สุวินันท์ ชัยปราโมทย์ ประชาชนอีกคนที่ต้องการใช้เสียงเลือกตั้ง แต่ประสบปัญหาเดียวกัน เธอจึงตัดสินใจปีนรั้วภายในเวลา 7 วินาทีเพื่อเข้าไปในคูหาเลือกตั้งในเขตสวนหลวง 

ปฏิบัติการขวางเลือกตั้งดำเนินไปถึงวันใช้สิทธิ 2 ก.พ. 2557 กลุ่ม กปปส. ได้ออกมาปิดล้อมคูหาเลือกตั้งในหลายๆ พื้นที่ ทั้งในกรุงเทพมหานครและหลายจังหวัด ทำให้บางหน่วยไม่สามารถจัดการเลือกตั้ง หรือการปิดล้อมศูนย์ไปรษณีย์หาดใหญ่ ก็ทำให้ไม่สามารถแจกจ่ายบัตรเลือกตั้งไปยังจังหวัดต่างๆ ในชายแดนใต้ได้ 

สุดท้าย 3 มี.ค. 2560 กกต. ได้มีมติเอกฉันท์ ยื่นฟ้องดำเนินคดีกับบุคคลและกลุ่มบุคคลที่ขัดขวางการเลือกตั้ง จนทำให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ และเกิดความเสียหายแก่รัฐ โดยให้ดำเนินการฟ้องทางอาญาและเรียกค่าเสียหายทางแพ่ง กับบุคคลและกลุ่มบุคคลที่ล้มการเลือกตั้งฟ้องร้องกับ 2 กลุ่ม ได้แก่

กลุ่มบุคคลจำนวน 234 คน ขัดขวางการเลือกตั้ง โดยเฉพาะกลุ่ม กปปส. และแกนนำอย่าง สุเทพ เทือกสุบรรณ, ถาวร เสนเนียม, สาทิตย์ วงศ์หนองเตย, พระพุทธอิสระ รวมถึงแกนนำที่อยู่ตามจังหวัดต่างๆ และฟ้องร้องทางแพ่งกับเจ้าหน้าที่รัฐ 1 ราย คือ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ในความผิดฐานละเมิด โดยการปฏิบัติหน้าที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ เนื่องจากปล่อยให้มีการจัดการเลือกตั้ง ทั้งที่มีการทักท้วงกับเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นแล้ว 

ขณะที่ 21 มี.ค. 2557 ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัยว่า การเลือกตั้งในวันที่ 2 ก.พ. 2557 ไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ เนื่องจากไม่ได้จัดขึ้นพร้อมกันทั่วประเทศให้แล้วเสร็จภายในวันเดียวกัน จึงขัดต่อรัฐธรรมนูญ ที่กำหนดให้การเลือกตั้งต้องเป็นวันเดียวกันทั่วประเทศ

จากนั้น ได้มีการชุมนุมเรียกร้องของประชาชนที่ต้องการใช้สิทธิเลือกตั้งอยู่เป็นระยะ ขณะที่กลุ่ม กปปส. ยังดำเนินการชุมนุมต่อไป กระทั่งกลางดึกของวันที่ 20 พ.ค. 2557 พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ผู้บัญชาการทหารบกขณะนั้น ประกาศกฎอัยการศึก ก่อนจะทำการรัฐประหารในวันที่ 22 พฤศภาคม ในนามคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)

อ้างอิง

• การเมืองไทยร่วมสมัย พ.ศ. 2540-2563 : พัฒนาการทางการเมือง ความขัดแย้ง และประชาธิปไตย (เจริญพานิช, 2566)
• คุยกับ 2 หญิง 'ปีนรั้ว-ถือไฟฉาย' ทำไมทำอย่างนั้น !? | ประชาไท
• กกต.มีมติฟ้อง '234 กปปส.' ล้มเลือกตั้ง พ่วง 'ยิ่งลักษณ์' ดื้อปล่อยให้มีเลือกตั้งจนรัฐเสียหาย | ประชาไท
• สรุปสถานการณ์ปี 2557: การขัดขวางการใช้สิทธิโดยภาคประชาชน ที่ปูทางสู่การยึดอำนาจและการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างกว้างขวาง - iLaw 

หมายเหตุ - ผลงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการปริญญานิพนธ์วารสารสนเทศและสื่อใหม่ (Senior Project) ของนิสิตภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปีการศึกษา 2567 โดยมีผู้จัดทำคือ โยษิตา สินบัว