Shan Human Rights Foundation เผยบริษัทจีนร่วมกับกองทัพสหรัฐว้า (UWSA) เปิดเหมืองทังสเตนขนาดใหญ่ในรัฐฉาน ตั้งแต่กุมภาพันธ์ 2026 ห่างชายแดนไทยเพียง 20 กิโลเมตร ขณะที่รัสเซียได้รับสัมปทานจากรัฐบาลทหารพม่าเพื่อเตรียมขุดบนเนินด้านเหนือของภูเขาเดียวกัน ผลกระทบต่อชุมชนเริ่มปรากฏชัดแล้ว ทั้งเด็กในหมู่บ้านใกล้เหมืองป่วยเป็นโรคผิวหนัง ตะกอนท่วมนาข้าว และลำห้วยแห้งขอดจากการสร้างเขื่อนกักน้ำ โดยยังมีความกังวลว่าสารพิษจะไหลลงสู่แม่น้ำสาละวินในที่สุด

5 มิถุนายน 2026 Shan Human Rights Foundation รายงานว่า บริษัทจีนร่วมกับกองทัพสหรัฐว้า (UWSA) เปิดดำเนินการเหมืองทังสเตนขนาดใหญ่ในเขตมองจอด ทางตอนใต้ของภูเขาลอยขี้เหล็ก อำเภอมองตอน รัฐฉาน ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2026 โดยภูเขาลอยขี้เหล็กมีความสูง 1,970 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล ตั้งอยู่ห่างจากชายแดนไทยเพียงประมาณ 20 กิโลเมตร ความหมายของชื่อ "ขี้เหล็ก" ในภาษาไทใหญ่คือ "กากแร่"

เหมืองแห่งนี้เริ่มเตรียมการมาตั้งแต่ปี 2022 โดยวิศวกรจีนเข้าสำรวจพื้นที่ ก่อนสร้างถนนและขุดอุโมงค์ในปี 2023-2024 และสร้างโรงงานแปรรูปพร้อมเขื่อนกักเก็บน้ำในปี 2025 ปัจจุบันมีพนักงานชาวจีนราว 100 คนและแรงงานชาวไทใหญ่และพม่าอีกประมาณ 250 คน โดยแร่ทังสเตนถูกบดและแยกด้วยสารเคมีเป็นผงก่อนบรรจุกระสอบส่งออกไปจีน

ผลกระทบต่อชุมชนเริ่มปรากฏให้เห็นชัดเจน โดยตั้งแต่ปี 2025 เด็กในหมู่บ้านวานวา ซึ่งอยู่ห่างจากเหมืองเพียง 1 กิโลเมตร เริ่มเป็นโรคผิวหนังจากการสัมผัสน้ำในลำห้วยปากกูต ขณะที่ตะกอนทรายจากเหมืองยังท่วมนาข้าวในช่วงปลายฤดูฝน 2025 ทำให้พื้นที่เพาะปลูกหลายแปลงใช้การไม่ได้ นอกจากนี้การสร้างเขื่อนกักน้ำยังทำให้ลำห้วยด้านล่างแห้งขอด กระทบชาวบ้านที่ต้องพึ่งพาน้ำจากแหล่งนี้ในการอุปโภคและทำการเกษตร และยังมีความกังวลว่าสารปนเปื้อนโลหะหนักและสารเคมีจากเหมืองจะไหลลงสู่แม่น้ำสาละวินในที่สุด

ขณะเดียวกัน รัสเซียกำลังเตรียมเปิดเหมืองทังสเตนบนเนินด้านเหนือของภูเขาลอยขี้เหล็กโดยได้รับสัมปทานจากรัฐบาลทหารเนปยีดอ โดยพบนักสำรวจชาวรัสเซีย 3 คนเดินทางมาพร้อมทหารพม่าในเดือนพฤษภาคม 2025 และในเดือนมกราคม 2026 นักสำรวจรัสเซียอีกกลุ่มราว 10 คนกลับมาวัดพื้นที่อีกครั้ง นอกจากนี้รัสเซียยังได้รับสัมปทานขุดแอนติโมนีในพื้นที่ห่างออกไปประมาณ 15 กิโลเมตร ซึ่งจะเป็นโครงการเหมืองแร่แห่งแรกที่รัสเซียดำเนินการในรัฐฉานตะวันออก

ทังสเตนเป็นแร่ที่มีความต้องการสูงในตลาดโลก เนื่องจากเป็นโลหะที่มีจุดหลอมเหลวสูงสุด มีความแข็งและความหนาแน่นสูง ใช้ในอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ อิเล็กทรอนิกส์ และอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ โดยจีนครองการผลิตทังสเตนโลกถึงเกือบร้อยละ 80 หรือ 67,000 ตันในปี 2025