สหภาพแรงงานคนขับรถออนไลน์ในเคนยาออกโรงสนับสนุนคนขับ Uber เรียกเก็บค่าโดยสารสูงกว่าแอปฯ 50% ชี้เป็นการประท้วงบริษัทฯ อย่างสันติ หลังรายได้ไม่พอยังชีพ ด้าน Uber ยืนยันขัดนโยบายบริษัท เร่งตรวจสอบข้อร้องเรียน
การให้บริการ Uber ในเคนยา | ที่มาภาพ: @axmedalxender
- สหภาพแรงงานคนขับรถออนไลน์ในเคนยา (OOD) ได้ออกตารางค่าโดยสารใหม่ที่สูงกว่าอัตราของ Uber 50% เพื่อประท้วงอย่างสันติ หลังจากรายได้ไม่เพียงพอต่อการยังชีพ
- สาเหตุหลักของปัญหาคือราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นเกือบ 2 เท่าตั้งแต่ปี 2015 ในขณะที่ Uber ไม่ได้ปรับค่าโดยสารให้สอดคล้องกับต้นทุนที่เพิ่มขึ้น
- การใช้ตารางค่าโดยสารใหม่นี้ส่งผลให้ผู้โดยสารไม่พอใจ เนื่องจากต้องเสียเวลาต่อรองราคากับคนขับ และบางส่วนเริ่มย้ายไปใช้แอปพลิเคชันคู่แข่งที่มีค่าโดยสารสูงกว่าแต่เก็บค่าคอมมิชชันต่ำกว่า
สื่อ Rest of World รายงานว่า ชาร์ลส์ (Charles) ทำงานเป็นคนขับอูเบอร์ในไนโรบี ประเทศเคนยา มาเกือบ 5 ปีแล้ว แต่ในช่วงสองปีที่ผ่านมากลับเป็นช่วงที่ยากลำบาก เนื่องจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูงอย่างต่อเนื่องได้กัดกินรายได้ของเขา
อย่างไรก็ตาม เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ชาร์ลส์ (ซึ่งขอให้เปิดเผยเพียงชื่อต้นเท่านั้นเนื่องจากเกรงว่าจะถูก Uber ตอบโต้) ก็พบทางออก เมื่อสหภาพแรงงานคนขับรถออนไลน์ (Kenya’s Organization of Online Drivers - OOD) ซึ่งเป็นสหภาพแรงงานจดทะเบียนที่มีสมาชิกราว 15,000 คน เริ่มเผยแพร่ตารางค่าโดยสารแนะนำของสหภาพ OOD โดยมีอัตราสูงกว่าค่าโดยสารทางการของ Uber อย่างน้อย 50% ซึ่งช่วยให้คนขับสามารถเรียกเก็บค่าโดยสารในราคาที่ดีขึ้นจากผู้โดยสารได้
ปัจจุบัน ชาร์ลส์คิดค่าโดยสารตามตารางของสหภาพ OOD โดยให้ความสำคัญกับผู้โดยสารที่เลือกชำระเงินด้วยวิธีอื่น เช่น เงินสด หรือบริการธนาคารผ่านมือถืออย่าง M-Pesa ที่แอปพลิเคชัน อนุญาตให้ใช้ในเคนยา เขาจะปฏิเสธผู้โดยสารที่ต้องการชำระเงินผ่านแอปพลิเคชัน Uber โดยตรง
ชาร์ลส์วางตารางค่าโดยสารที่เคลือบพลาสติกไว้หลังที่นั่งคนขับและบนแผงหน้าปัด เพื่อให้ลูกค้าเห็นอัตราค่าบริการชัดเจน เขาเล่าให้ Rest of World ฟังว่า การต่อรองราคากับลูกค้าไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับคนขับในเคนยา แต่ตารางอัตราของสหภาพ OOD ได้ทำให้การเก็บค่าโดยสารที่สูงขึ้นกลายเป็นเรื่องเป็นทางการมากขึ้น "เราเคยต่อรองกับลูกค้ามาก่อน แต่ตารางอัตรานี้กลายเป็นตัวที่ทำให้เราเป็นหนึ่งเดียวกัน" เขากล่าว
ชาร์ลส์เล่าว่า ในช่วงแรกลูกค้าไม่ยอมจ่ายค่าโดยสารที่สูงขึ้น แต่ตอนนี้เมื่อตารางอัตราของสหภาพ OOD กลายเป็นสิ่งที่พบเห็นได้ทั่วไปในไนโรบี ผู้โดยสารก็เริ่มคุ้นชินกับมัน
จัสติน เอ็นยากา (Justin Nyaga) ประธานสหภาพ OOD เชื่อว่านี่เป็นรูปแบบหนึ่งของการประท้วง Uber อย่างสันติ "เราพยายามเจรจากับ Uber เรื่องการปรับราคา แต่ไม่เป็นผล เราจึงตัดสินใจลงมือทำเองเพื่อกระตุ้นให้พวกเขายอมคุยกับเรา" เขาบอกกับ Rest of World
อิมราน มันจิ (Imran Manji) หัวหน้าฝ่าย Uber ประจำแอฟริกาตะวันออกและใต้ ระบุต่อ Rest of World ว่า การเรียกเก็บเงินเกินกว่าอัตราที่ประเมินโดยแอปพลิเคชันนั้นขัดต่อแนวทางของบริษัท "เราขอให้ผู้โดยสารทุกคนรายงานเหตุการณ์เช่นนี้ ขณะนี้เรากำลังตรวจสอบเรื่องร้องเรียนที่ได้รับ" มันจิ กล่าว
ตามรายงานปี 2023 ของ Fairwork ซึ่งเป็นโครงการวิจัยเกี่ยวกับงานแพลตฟอร์มของสถาบันอินเทอร์เน็ตแห่งอ็อกซ์ฟอร์ด (the Oxford Internet Institute) พบว่าคนขับ Uber ทั่วโลกต่างร้องเรียนเรื่องรายได้ต่ำจากแอปพลิเคชัน มาร์ค แกรแฮม (Mark Graham) ผู้อำนวยการ Fairwork บอกกับ Rest of World ว่า เป็นเรื่องธรรมดาที่คนขับแท็กซี่ในเคนยาจะรวมตัวกันและก้าวออกมาทำแบบนี้เพื่อให้พวกเขามีชีวิตที่ดีขึ้น
"ท้ายที่สุดแล้ว คนขับเหล่านี้ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งรถ น้ำมัน และประกันภัย" แกรแฮม กล่าว "พวกเขาส่วนใหญ่มีครอบครัวที่ต้องดูแลและมักเป็นผู้หาเลี้ยงครอบครัวหลัก เมื่อพวกเขาพบว่า Uber ไม่ได้ให้รายได้ที่เป็นธรรม ก็เป็นเรื่องธรรมดาที่พวกเขาจะรวมตัวกันเพื่อให้มั่นใจว่าจะสามารถมีชีวิตที่ดีขึ้นได้"
ตารางค่าโดยสารของสหภาพ OOD | ที่มาภาพ: Stephanie Wangari (อ้างใน Rest of World)
ในเดือน ก.ย. 2022 รัฐบาลเคนยายกเลิกเงินอุดหนุนน้ำมันเชื้อเพลิง ส่งผลให้ราคาน้ำมันในประเทศพุ่งสูงเป็นประวัติการณ์ แม้จะมีการนำเงินอุดหนุนกลับมาใช้อีกครั้งหนึ่งปีต่อมา แต่ต้นทุนน้ำมันในเคนยาก็ยังคงอยู่ในระดับสูง
เอ็นยากา กล่าวว่า อัตราค่าโดยสารของ Uber ไม่ได้ปรับตัวตามต้นทุนที่เพิ่มขึ้น ทำให้คนขับแทบจะอยู่ไม่ได้ เมื่อตอนที่ Uber เข้ามาในเคนยาเดือน ม.ค. 2015 น้ำมันราคาลิตรละ 94.06 ชิลลิง (ประมาณ 25 บาท) แต่เดือน ก.ย. 2024 พุ่งสูงขึ้นเป็นเกือบ 2 เท่า
ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา คนขับแท็กซี่เคนยาได้จัดการประท้วงหลายครั้ง เรียกร้องให้ลดค่าคอมมิชชันที่ Uber เรียกเก็บ ในเดือน ต.ค. 2022 บริษัทได้ลดค่าคอมมิชชันในเคนยาจาก 25% เหลือ 18% หลังการประท้วง ในเดือน ก.ค. 2024 คนขับแท็กซี่ในไนโรบีได้จัดการประท้วง 5 วัน เรียกร้องให้ Uber และ Bolt เพิ่มค่าโดยสาร
โฆษกของ Uber ระบุกับ Rest of World ว่า "Uber ปรับปรุงราคาอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้แน่ใจว่าคนขับยังคงมีโอกาสทำรายได้สูงสุดขณะขับรถบนแอปพลิเคชัน Uber ในขณะเดียวกันก็ยังคงราคาที่ผู้โดยสารจ่ายได้" โฆษกระบุว่า Uber ปรับขึ้นค่าโดยสารครั้งล่าสุดเมื่อวันที่ 19 ส.ค. 2024 "การปรับครั้งนี้ทำหลังจากพิจารณาสภาวะตลาดอย่างรอบคอบ รวมถึงรับฟังข้อเสนอแนะจากคนขับในการประชุมโต๊ะกลมที่จัดเป็นประจำ"
ตารางค่าโดยสารของสหภาพ OOD เป็นประโยชน์ต่อคนขับ แต่ผู้โดยสารกลับรู้สึกหงุดหงิดมากขึ้นเรื่อย ๆ
ดันแคน เอ็นดุงกู (Duncan Ndung’u) นักธุรกิจในไนโรบีที่ใช้ Uber เป็นประจำในการรับส่งลูกไปโรงเรียน เล่าให้ Rest of World ฟังว่า เขาต้องใช้เวลาหลายนาทีก่อนการเดินทางแต่ละครั้งในการต่อรองราคาอย่างดุเดือดกับคนขับ
"พอผมกดเรียก คนขับก็จะถามว่ายินดีจ่ายเพิ่มจากที่แอปพลิเคชันแนะนำไหม เมื่อผมปฏิเสธ ผมต้องกดเรียก 2-3 ครั้งกว่าจะเจอคนที่ยอมรับผม มันเสียเวลามาก" เอ็นดุงกู กล่าว "ไม่มีอะไรทำให้ผมหงุดหงิดไปมากกว่าการกดเรียกรถ แล้วต้องต่อรองกับคนขับเรื่องการจ่ายเงินเพิ่มจากที่แอปพลิเคชันแนะนำ"
เขาเล่าว่าคะแนน Uber ของเขาตกลงในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา และสงสัยว่าอาจเป็นเพราะการที่เขาปฏิเสธไม่ยอมตามข้อเรียกร้องของคนขับ
เอริค เอ็มบาบู (Eric Mbaabu) เลขาธิการฝ่ายจัดการของสมาคมรถรับจ้างดิจิทัลออนไลน์แห่งชาย (All Coast Online Digital Cabs Accord) เล่าให้ Rest of World ฟังว่า ในเมืองชายฝั่งอย่างมอมบาซา คนขับแท็กซี่หลายคนได้ย้ายไปใช้แอปพลิเคชันอย่าง Little Cab และ Yego ซึ่งคิดค่าโดยสารจากผู้โดยสารสูงกว่าและเก็บค่าคอมมิชชันจากคนขับต่ำกว่า เขากล่าวว่าการเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นหลังจากที่สหภาพแรงงานต่าง ๆ ไม่ประสบความสำเร็จในการติดต่อกับ Uber เรื่องปัญหาราคา ในเดือน มิ.ย. 2023 มีรายงานว่าคนขับ 600 คน ในมอมบาซาได้ลงนามในข้อตกลงกับ Yego ซึ่งสัญญาว่าจะเก็บค่าคอมมิชชันต่ำกว่า
