หลังจากยึดเมืองหนองเขียว-สี่ป้อ-จ็อกแม ในรัฐฉานตอนเหนือได้เบ็ดเสร็จ กองทัพตะอาง TNLA และฝ่ายต่อต้านรุกคืบเพื่อแย่งชิงทางแยกบนถนนยุทธศาสตร์ที่เชื่อมรัฐฉานตอนเหนือกับภาคมัณฑะเลย์ ซึ่งมีเส้นทางมุ่งไปยังปยินอูลวิน เมืองตากอากาศและที่ตั้งโรงเรียนการทหารของกองทัพพม่า รวมไปถึงบุกฐานกองพันทหารปืนใหญ่ 2 แห่งที่เหลือที่บ้านตองคำ ซึ่งเป็นจุดเชื่อมต่อรัฐฉานเหนือกับรัฐฉานใต้ ขณะที่กองทัพพม่าเสริมกำลังเพื่อชิงทางแยกยุทธศาสตร์คืน ผลการสู้รบที่ดำเนินหลายสิบวันทำให้ชาวบ้านอพยพไปอยู่ในพื้นที่ป่าหรือหมู่บ้านใกล้เคียง 

ชิงทางแยกยุทธศาสตร์เชื่อมรัฐฉาน-ภาคมัณฑะเลย์

สำนักข่าวอิรวดีรายงานเมื่อต้นเดือนนี้ว่าฝ่ายต่อต้านรัฐบาลทหารพม่า นำโดยกองทัพปลดปล่อยแห่งชาติตะอาง (TNLA) ปิดล้อมฐานของทหารกองทัพพม่าที่พยายามยึดคืนจุดตัดถนนที่เชื่อมรัฐฉานตอนเหนือกับภูมิภาคมัณฑะเลย์บนถนนสายมัณฑะเลย์-ล่าเสี้ยว ในรัฐฉานตอนเหนือ 

ทหาร TNLA ลาดตระเวนที่เมืองหนองเขียว ภาพเผยแพร่เมื่อ 22 ต.ค. 2567 (ที่มา: PSLF/TNLA)

แผนที่ชายแดนรัฐฉาน-ภาคมัณฑะเลย์ หลังกองทัพตะอาง TNLA และฝ่ายต่อต้านยึดทางแยกสำคัญ บนทางหลวงหมายเลข 3 มัณฑะเลย์-ล่าเสี้ยว มุ่งหน้ามายังเมืองปยินอูลวิน รวมทั้งกองพันทหารปืนใหญ่ 2 แห่งของกองทัพพม่าที่บ้านตองคำ ส่วนกองทัพพม่าเสริมกำลังเพื่อยึดทางแยกสำคัญกลับคืน

บ้านโอนมะถี่ ในเขตเมืองหนองเขียว จังหวัดจ็อกแม รัฐฉาน อยู่บนทางหลวงหมายเลข 3 มัณฑะเลย์-ล่าเสี้ยว ถือเป็นชุมทางสำคัญ ถนนหลักสามารถมุ่งหน้าไปเมืองปยินอูลวิน ภาคมัณฑะเลย์ และยังมีทางแยกไปทางทิศเหนือเพื่อไปยังเมืองกุดหรือโมก๊ก แหล่งพลอยและทับทิมที่อยู่บริเวณชายแดนภาคมัณฑะเลย์-รัฐฉาน และเมืองมีดที่อยู่ในรัฐฉาน ได้อีกเส้นทางหนึ่ง โดยทั้งเมืองกุด และเมืองมีด อยู่ภายใต้การยึดครองของทหารตะอาง TNLA และฝ่ายต่อต้าน

ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 19 ต.ค. ที่ผ่านมา มีทหารพม่าประมาณ 100 นายจากฐานในหมู่บ้านเว็ดหวุ่น จากเมืองปยินอูลวิน และจากกองบัญชาการภาคกลาง ภาคมัณฑะเลย์ ได้ปฏิบัติการกวาดล้างทหารตะอาง TNLA มาตามแนวถนนหมายเลข 3 จนมาถึงหมู่บ้านกันท์กอ ซึ่งทหารตะอาง TNLA ควบคุมอยู่ ห่างจากทางแยกบ้านโอนมะถี่ประมาณ 5 กม.

ทำให้เกิดการปะทะกันตั้งแต่วันที่ 22 ต.ค. 2567 อย่างไรก็ตาม กองกำลัง PDF หนองเขียว ให้ข้อมูลว่า ทั้งทหาร TNLA และกองกำลัง PDF มัณฑะเลย์ถอนตัวจากหมู่บ้านกันกอว์ตั้งแต่วันอาทิตย์ หลังจากกองทัพพม่ารุกคืบและใช้การสนับสนุนทางอากาศและปืนใหญ่ ส่วนกองกำลังฝ่ายต่อต้านรัฐบาลทหารยังคงวางกำลังโดยรอบหมู่บ้านกันกอว์ โดยยังคงยึดหมู่บ้านบันบเวและทางแยกที่บ้านโอนมะถี่เอาไว้ได้ ทั้งนี้หมู่บ้านกันกอว์ อยู่ห่างจากเมืองปยินอูลวินราว 25 กม.

ออสมันต์ โฆษกกองกำลัง PDF ภาคมัณฑะเลย์ กล่าวว่าการสู้รบที่หมู่บ้านบนบเวและกันกอว์ดำเนินมาต่อเนื่องสิบกว่าวัน ชาวบ้านส่วนใหญ่หลบหนีออกจากพื้นที่สู้รบ

ทั้งนี้รัฐบาลใช้โดรนทิ้งระเบิด 18 ลูกใส่โรงเรียนและวัดในหมู่บ้านกันท์กอเมื่อวันที่ 22 ต.ค. 2567 ตามรายงานของ TNLA

ขณะที่มีประชาชนกว่า 2,000 คนจากหมู่บ้านกันกอว์ บันบเว และหมู่บ้านใกล้เคียงอพยพหนีภัยการสู้รบ โดยออกมาหลบภัยตามพื้นที่ป่าและหมู่บ้านที่ห่างออกมาจากจุดปะทะ

TNLA ใกล้จะยึดอำเภอหนองเขียว จังหวัดจ็อกแมได้ทั้งหมด เหลือเพียงกองพันทหารปืนใหญ่ 2 แห่งสุดท้ายที่หมู่บ้านตองคำ ห่างจากเมืองหนองเขียวไปทางทิศใต้ 30 กม. ที่ยังไม่ถูกยึด

ทั้งนี้หมู่บ้านตองคำเป็นอีกหนึ่งจุดยุทธศาสตร์ เนื่องจากอยู่บนทางหลวงหมายเลข 41 เชื่อมเมืองหนองเขียว รัฐฉานตอนเหนือ กับเมืองล็อกจ๊อก รัฐฉานภาคใต้ และมียังมีสะพานข้ามแม่น้ำมิตเหง่หรือในภาษาไทใหญ่เรียก แม่น้ำตู้ อีกแห่งหนึ่ง

ส่วนสถานการณ์ที่ตัวเมืองปยินอูลวินยังอยู่ในภาวะสงบ โดยกองทัพพม่าได้ตั้งจุดตรวจเพื่อรักษาความปลอดภัย ทั้งนี้ปยินอูลวิน หรือเมเมี้ยว เป็นที่ตั้งของโรงเรียนการทหารกองทัพพม่า โดยปยินอูลวินอยู่ห่างจากฐานทหารปืนใหญ่ที่บ้านตองคำไปทางทิศตะวันตกประมาณ 32 กม. และจะเสี่ยงต่อการถูกโจมตีหากฐานปืนใหญ่ที่เหลืออยู่ถูกยึด

ทหารฝ่ายรัฐบาลทหารพม่ากำลังเคลื่อนทัพจากพื้นที่รัฐฉานตอนใต้และปยินอูลวินเข้าสู่อำเภอหนองเขียว และทำให้การโจมตีของฝ่ายต่อต้านที่หมู่บ้านตองคำชะลอตัวลง

TNLA ยึดฐานที่มั่นสุดท้ายของกองทัพพม่าที่สี่ป้อ

ทหาร TNLA หลังยึดฐานทหารพม่า กองพันทหารราบที่ 23 ที่เมืองสี่ป้อ รัฐฉานตอนเหนือ ภาพเผยแพร่เมื่อ 15 ต.ค. 2567 (ที่มา: PSLF/TNLA)

ทหาร TNLA หลังยึดฐานทหารพม่า กองพันทหารราบที่ 23 ที่เมืองสี่ป้อ รัฐฉานตอนเหนือ ภาพเผยแพร่เมื่อ 15 ต.ค. 2567 (ที่มา: PSLF/TNLA)

ครอบครัวของทหารพม่าในเมืองสี่ป้อ มอบตัวกับทหาร TNLA ภาพถ่ายเมื่อ 12 ต.ค. 2567 ฝ่าย TNLA ระบุว่าส่งมอบและปล่อยตัวครอบครัวของทหารพม่าในเวลาต่อมา (ที่มา: PSLF/TNLA) 

แผนที่สถานการณ์รัฐฉานเหนือ หลังปฏิบัติการ 1027 เฟส 2 ภาพรวม หลังกองกำลัง MNDAA ยึดเมืองล่าเสี้ยว TNLA ยึดเมืองสี่ป้อ ขณะเดียวกันกองกำลัง TNLA ยังเคลื่อนกำลังไปตามทางหลวงหมายเลข 3 มุ่งหน้าปยินอูลวิน เมืองที่ตั้งโรงเรียนการทหารของกองทัพพม่า และบ้านตองคำ ซึ่งมีฐานทหารปืนใหญ่อีก 2 กองพัน

ส่วนกองทัพพม่าหลังเสีย บก.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เมืองล่าเสี้ยว ได้ถอนไปรวมกำลังและตั้ง บก.ชั่วคราวที่เมืองไย๋ และยังเสริมกำลังมาที่น้ำลัน และต้างยาน (ข้อมูลวันที่ 5 พ.ย. 2567)

แม้จีนจะกดดันให้กองกำลังกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่รัฐฉานตอนเหนือยุติการสู้รบก็ตาม แต่ก่อนหน้านี้กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติตะอาง (TNLA) สามารถยึดที่มั่นสุดท้ายของกองทัพพม่าที่อำเภอสี่ป้อ จังหวัดจ็อกแม รัฐฉานตอนเหนือเอาไว้ได้

โดยตั้งในช่วงปลายเดือนสิงหาคม จีนได้เตือน TNLA ว่าจะออกมาตรการตอบโต้ หากยังไม่หยุดการสู้รบกับรัฐบาลทหาร เหตุการณ์นี้ทำให้เกิดกระแสต่อต้านจีนในโลกออนไลน์ของพม่า

ลเวเยอู โฆษกหญิงของ TNLA กล่าวว่า กองพันทหารราบที่ 23 ซึ่งตั้งอยู่นอกเมืองสี่ป้อถูกยึดได้แล้ว มีทหารรัฐบาลกว่า 100 นายและครอบครัวของพวกเขายอมจำนนเมื่อวันอาทิตย์ที่ 12 ต.ค. ที่ผ่านมา โดยครอบครัวของกำลังพลจะถูกปล่อยตัว

เมืองสี่ป้อตั้งอยู่บนทางหลวงหมายเลข 3 หรือถนนมัณฑะเลย์-ล่าเสี้ยว-หมู่แจ้ ซึ่งเชื่อมต่อกับชายแดนจีน เมืองสี่ป้ออยู่ระหว่างเมืองจ็อกแมและล่าเสี้ยว เมืองสำคัญของรัฐฉานตอนเหนือ ซึ่งปัจจุบันล่าเสี้ยวอยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพสัมพันธมิตรชาติประชาธิปไตยพม่า (MNDAA) หรือกองกำลังโกก้าง

TNLA และพันธมิตรได้ยึดพื้นที่ส่วนใหญ่ของเมืองสี่ป้อได้ตั้งแต่เดือนสิงหาคม แต่ยังมีฐานกองพันทหารราบ 3 แห่ง รอบๆ สี่ป้อที่ยังต่อต้านการบุกของทหารตะอาง TNLA

โดยกองทัพพม่า กองพันทหารราบเบา 503 และ 504 ถูกยึดในวันที่ 17 ก.ย. 2567 ท่ามกลางการโจมตีทางอากาศของกองทัพพม่า

แหล่งข่าวฝ่ายต่อต้านรัฐบาลทหารพม่ากล่าวกับอิรวดีว่า “กองพันทหารราบที่ 23 ถูกปิดล้อมเป็นเวลากว่าสองเดือนและมีเชลยสงครามจำนวนมากถูกจับกุม”

กองทัพพม่าตั้ง บก.ภาคชั่วคราวที่เมืองไย๋

กองกำลังโกก้าง MNDAA ลาดตระเวนในเมืองล่าเสี้ยว ภาพเผยแพร่เมื่อวันที่ 30 ก.ค. 2567 (ที่มา: แฟ้มภาพ/MNDAA)

ส่วนสถานการณ์หลังกองทัพพม่าสูญเสียกองบัญชาการกองทัพภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่เมืองล่าเสี้ยว ได้ถอยไปรวมกำลังอยู่ที่เมืองไย๋ ตั้ง บก.ภาคตะวันออกเฉียงเหนือชั่วคราวที่นี่ และเสริมกำลังทหารไว้ที่เมืองไย๋ น้ำลัน และต้างยาน

โดยเมืองต้างยานที่ยังมีกองทัพพม่าประจำการนั้น ยังมีทหารกองทัพสหรัฐว้า UWSA ข้ามแม่น้ำสาละวินเข้ามาประจำการอยู่ด้วย โดยคาดว่ากองทัพพม่าจะใช้เส้นทางต้างยาน-น้ำป๋อง-ล่าเสี้ยว เป็นเส้นทางรุกคืบ โดยตลอดเส้นทางมีจุดตรวจของทั้งกองกำลังว้า UWSA กองกำลังโกก้าง MNDAA และกองกำลังทหารบ้านที่เป็นพันธมิตรกับฝ่ายกองทัพพม่าควบคุมเส้นทาง และทหารโกก้าง MNDAA ยังประจำการอยู่ที่เมืองน้ำป๋อง อีกด้วย

ทั้งนี้กองกำลังตะอาง TNLA, กองกำลังโกก้าง MNDAA และกองทัพอาระกัน AA อยู่ในกลุ่มพันธมิตรสามภราดรภาพ (Three Brotherhood Alliance) ซึ่งเปิดตัวปฏิบัติการ 1027 ในรัฐฉานตอนเหนือเมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้ว แต่หยุดปฏิบัติการในเดือนมกราคมหลังจากที่จีนเป็นตัวกลางไกล่เกลี่ยเพื่อให้มีการหยุดยิงกับรัฐบาลทหารพม่า

อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติการได้กลับมาเริ่มต้นอีกครั้งในปลายเดือนมิถุนายน หลังจากที่รัฐบาลทหารพม่าโจมตีทางอากาศและปืนใหญ่ในพื้นที่ยึดครองของ TNLA และ MNDAA ในรัฐฉานตอนเหนือ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาพันธมิตรสามภราดรภาพ สามารถยึดตัวอำเภอและตัวเมืองได้มากกว่า 25 แห่ง รวมถึงกรณีกองกำลังโกก้าง MNDAA ที่สามารถยึดล่าเสี้ยว เมืองสำคัญของรัฐฉานตอนเหนือ ซึ่งอยู่บนทางหลวงหมายเลข 3 ที่เชื่อมเส้นทางการค้ากับจีน

อย่างไรก็ตาม มีความพยายามที่จะหยุดการสู้รบของกองกำลังชาติพันธุ์เหล่านี้ โดยทางการจีนได้ปิดด่านการค้าชายแดนในพื้นที่ติดต่อกับฝ่ายโกก้าง MNDAA และฝ่ายตะอาง TNLA สร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชนในพื้นที่

ยังมีประเด็นที่สำนักข่าวอิรวดี ระบุด้วยว่า ผู้แทนพิเศษของจีน เติ้งซี่จุน ได้หารือกับกองทัพสหรัฐว้า UWSA และมีการสั่งให้ดำเนินการ 4 ตัด คือตัดการเข้าถึงอาหาร เงิน การข่าว และกำลังพลของกองกำลังโกก้าง MNDAA เพื่อให้ยุติการสู้รบกับรัฐบาลทหารพม่า

ขณะเดียวกันรัฐบาลทหารพม่ายังคงใช้การโจมตีทางอากาศในพื้นที่ที่ถูกฝ่ายต่อต้านปลดปล่อยอีกด้วย

แปลและเรียบเรียงจาก

TNLA Fights Myanmar Junta for Key Road Junction, The Irrawaddy, 1 November 2024, https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-fights-myanmar-junta-for-key-road-junction.html

TNLA Defeats Final Myanmar Junta Base in Hsipaw Township, The Irrawaddy, 14 October 2024, https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-defeats-final-myanmar-junta-base-in-hsipaw-township.html

Myanmar Junta Prepares Assault to Recapture Lashio, The Irrawaddy, 14 October 2024, https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-prepares-assault-to-recapture-lashio.html