9 พ.ค. 2562 ภาคีไทยเพื่อสิทธิมนุษยชน (Thai Alliance for Human Rights - TAHR) ออกแถลงการณ์ระบุว่า ชูชีพ ชีวะสุทธิ์ นักจัดรายการวิทยุใต้ดินในนาม “ลุงสนามหลวง” พร้อม สยาม ธีรวุฒิ  (สหายข้าวเหนียวมะม่วง) และ กฤษณะ ทัพไทย (สหายยังบลัด) ซึ่งเป็นผู้ลี้ภัยทางการเมืองและถูกควบคุมตัวที่เวียดนามได้ถูกส่งกลับไทย เมื่อช่วงบ่ายของวันที่ 8 พ.ค. 2562 แต่ทางการไทยและเวียดนามต่างปฏิเสธการควบคุมตัวทั้งสาม

ชูชีพ ชีวะสุทธิ์ (ลุงสนามหลวง) เป็นแกนนำกลุ่มสหพันธรัฐไทและนักจัดรายการวิทยุใต้ดิน ชูชีพได้ร่วมต่อสู้ทางการเมืองยาวนาน ตั้งแต่สมัยที่เขาเป็นอดีตนักศึกษาคณะวิทยาศาสตร์ มหิดล และเคยเข้าป่าหลัง 6 ตุลา’ 2519 เมื่อสถานการณ์คลี่คลายเขาก็ยังคงติดตามการเมืองอย่างใกล้ชิด

ชูชีพเป็นหนึ่งในประชาชนที่ร่วมออกมาต่อต้านการรัฐประหารปี 2549 เขาเรียกร้องให้คณะรัฐประหารคืนรัฐธรรมนูญ 2540 พร้อมวิจารณ์บทบาททางการเมืองของสถาบันฯ ตั้งแต่หลัง 2475 ผ่านการไฮด์ปาร์ค (Hyde Park) ที่สนามหลวง ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่กลุ่มอนุรักษ์นิยมเริ่มแจ้งความดำเนินคดีมาตรา 112 กับนักเคลื่อนไหวหลายคน เช่น ดารณี ชาญเชิงศิลปกุล ที่ถูกจับกุมที่ห้องพักเมื่อ 22 ก.ค. 2551 ก่อนจะถูกพิพากษาให้จำคุก 15 ปี และได้รับการปล่อยตัวก่อนครบกำหนดโทษในวันที่ 27 ส.ค. 2559

ขณะที่ชูชีพถูกออกหมายจับเมื่อเดือนสิงหาคม 2551 ในความผิดฐานหมิ่นประมาทพระมหากษัตริย์ และคาดว่าเขาเดินทางออกนอกประเทศนับตั้งแต่นั้น ก่อนจะมี ‘ผู้ลี้ภัย’ จำนวนมากหลังรัฐประหารอีกครั้งในปี 2557 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ ‘วิทยุใต้ดิน’ หลายช่องถือกำเนิด

สยาม ธีรวุฒิ  (สหายข้าวเหนียวมะม่วง) นักเคลื่อนไหวและนักจัดรายการวิทยุใต้ติน จบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยรามคำแหง โดยทำกิจกรรมร่วมกับ ‘กลุ่มประกายไฟ’ และ ‘กลุ่มประกายไฟการละคร’ ขณะเป็นนักศึกษา

สยามถูกดำเนินคดีมาตรา 112 จากการร่วมแสดงละครเวที ‘เจ้าสาวหมาป่า’ ในงานรำลึก 14 ตุลาฯ เมื่อปี 2556 ซึ่งมีผู้เกี่ยวข้องกับการจัดทำละครอีก 2 คน ถูกดำเนินคดีเช่นกัน และหลังการรัฐประหาร 2557 เพื่อนของเขาได้ถูกจำคุก ส่วนสยามเดินทางออกนอกประเทศก่อนจะเข้าร่วมจัดรายการวิทยุใต้ดินกับผู้ลี้ภัยคนอื่น ๆ

กฤษณะ ทัพไทย (สหายยังบลัด) ผู้ลี้ภัยที่ไม่มีข้อมูลให้ได้รู้จักมากนัก มีเพียงข้อมูลที่ว่า เขาเป็นหนึ่งผู้ลี้ภัยที่หายตัวไปพร้อมกับสยามและลุงสนามหลวง

ก่อน ‘ชูชีพ-สยาม-กฤษณะ’ จะหลบหนีและสูญหายไป พวกเขาได้เสนอแนวคิด ‘สหพันธรัฐไท’ โดยมีลุงสนามหลวงเป็นแกนนำ โดยมีผู้สนับสนุนแนวคิดดังกล่าวออกปฏิบัติการเชิงสัญลักษณ์สวมเสื้อดำและเสื้อที่มีสัญลักษณ์สหพันธรัฐไทตามจุดต่างๆ ในประเทศ และถูกจับกุมในเวลาต่อมา ทั้งนี้ ศูนย์ทนายความฯ รายงานว่า หลังผู้ลี้ภัยทั้งสามหายตัวไป มีประชาชนถูกจับกุมจากคคีสหพันธรัฐไทรวม 21 คน 10 คดี

ภาคีไทยเพื่อสิทธิมนุษยชนยังระบุอีกว่า ทั้งสามคนถูกจับกุมที่เวียดนามเมื่อเดือนมกราคม 2562 และถูกส่งตัวกลับไทยแล้วแต่ไม่มีความคืบหน้า คาดว่าทั้งสามคนถูกจับกุมเนื่องจากใช้พาสปอร์ตอินโดนีเซียปลอมเดินทางเข้าเวียดนาม โดยวิเคราะห์เหตุที่พวกเขาต้องข้ามจากลาวไปเวียดนามว่า เป็นเพราะช่วงท้ายปี 2561 มีเจ้าหน้าที่ไม่ทราบฝ่ายพยายามติดตามและกวาดล้างกลุ่มผู้ลี้ภัยทางการเมืองในลาว

อ้างอิง

• Voice TV - • 9 พฤษภาคม 2562
• ประวัติศาสตร์การอุ้มหาย เริ่มจากรัฐประหาร และคงไม่จบด้วยคณะรัฐประหาร | ประชาไท
• 'ภาคีไทยเพื่อสิทธิฯ' แถลง 'ลุงสนามหลวง' กับพวกอีก 2 คน ถูกส่งตัวกลับไทย จี้ปฏิบัติตามหลักสิทธิมนุษยชน | ประชาไท
• รู้จัก ‘สยาม ธีรวุฒิ’ 1 ใน 3 ผู้ลี้ภัยการเมือง จากเวียดนามสู่หนไหน(ยัง)ไม่มีใครรู้ | ประชาไท
• รู้จัก ‘ลุงสนามหลวง’ ชูชีพ ชีวสุทธิ์ – เส้นทางวิทยุใต้ดิน - กลุ่มเหยื่อสหพันธรัฐไท

หมายเหตุ - ผลงานชิ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของปริญญานิพนธ์วารสารสนเทศและสื่อใหม่ (Senior Project) ของนิสิตภาควิชาวารสารสนเทศ คณะนิเทศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปีการศึกษา 2567 โดยมีผู้จัดทำคือ โยษิตา สินบัว